Kanadyjscy użytkownicy opioidów uczą się technik ratowania życia po przedawkowaniu fentanylu

Hugh Lampkin jest osobą przygotowaną do udzielania pierwszej pomocy (first-responder), nie chodzi jednak w jego wypadku o tradycyjny scenariusz pt. "Poszedłem do szkoły, aby zostać ratownikiem medycznym". Hugh jest zwykłym facetem z długą historią stosowania opiatów, który nosi przy sobie zestaw z kilkoma dawkami naloksonu, ratowniczego blokera opioidów, znanego również pod handlową nazwą Narcan.

Lampkin opowiada, że piątkowe wieczory robi sobie często "wycieczki" po dzielnicy Downtown Eastside, w której mieszka, gotów wejść do akcji z naloksonem i zadzwonić po numer 911 rozmowy, jeśli natrafi na kogoś, kto przedawkował. W poniedziałki prowadzi natomiast drugą już turę naloksonowych warsztatów w vancouverskim biurze Area Network of Drug Users, gdzie uczy inne osoby zażywające narkotyki jak rozpoznać objawy przedawkowania i jakie działania w ramach pierwszej pomocy należy podjąć przed przybyciem ratowników medycznych.

Rob Lee Powell jest jednym z kilkunastu uczestników sesji, którzy poznali podstawy CPR (resuscytacji krążeniowo-oddechowej), ćwiczyli wstrzykiwanie naloksonu na pomarańczach, a na koniec zabrali do domu każdy po własnym zestawie ratunkowym. Powell twierdzi, że nie używa opiatów takich jak heroina, ale jako użytkownik cracku jest zaniepokojony możliwością pojawienia się domieszki fentanylu w towarze, który przyjmuje:

"Na tym polega problem. W tej okolicy wszyscy powinni być przeszkoleni w udzielaniu pierwszej pomocy".

Tak właśnie wygląda redukcja szkód w Kolumbii Brytyjskiej. Uczenie zagrożonych użytkowników procedur mogących ratować życie to tylko jedno z działań, jakie prowincja podejmuje w celu przeciwdziałania fatalnym skutkom używania taniego i silnego narkotyku, jakim jest fentanyl, któremu przypisuje się 75-procentowy skok liczby zgonów w wyniku przedawkowania w ciągu pierwszych pięciu miesięcy 2016 roku.

Urzędnicy mieli duże kłopoty z opracowaniem strategii zmniejszania szkód spowodowanych przez fentanyl, ponieważ często występuje on jako domieszka do innych narkotyków, których nadzwyczajna siła jest wówczas dla użytkowników zaskoczeniem. Wygląda na to, że dilerzy importują duże partie fentanylu, co jest dla nich tańsze i mniej kłopotliwe, niż nabywanie czystej heroiny lub morfiny. Ten syntetyczny opioid jest 30 do 50 razy silniejszy niż heroina i obecnie coraz częściej znajduje się w pigułkach sprzedawanych na czarnym rynku jako OxyContin lub jest mieszany z innymi narkotykami, takimi jak uliczna metamfetamina czy crack.

Spośród 308 zgonów spowodowanych przedawkowaniem, które zarejestrowano w całej prowincji w tym roku, fentanyl został wykryty w wypadku 56 % z nich — wzrost w porównaniu z 31% w 2015 roku i 25% w 2014 roku jest zatem znaczący.

"To jedno z bardzo niepokojących zjawisk – odsetek ofiar przedawkowań, przy których badaniu jest wykrywany fentanyl. Wszystko wskazuje na to, że będzie znacznie wskaźnik wyższy w roku 2016, niż w ubiegłym." - mówi Vice dr Jane Buxton z BC Centre for Disease Control.

Choć inne prowincje odnotowały podobny wzrost przedawkowań związanych z fentanylem w ciągu ostatnich 18 miesięcy, Kolumbia Brytyjska jako pierwsza ogłosiła w kwietniu stan zagrożenia zdrowia publicznego. W tym czasie dr Perry Kendall, urzędnik zajmujący się ochroną zdrowia, powiedział, że liczba ofiar może do końca roku wzrosnąć do 800, jeśli kryzys nie zostanie powstrzymany.

Podczas gdy prowincje Alberta i Ontario ociągały się z rozpowszechnianiem naloksonu bez recepty, w ramach programów redukcji szkód prowadzonych w Kolumbii Brytyjskiej rozdano już 9723 zestawów. Gdy ich brak, ofiar przedawkowania może stracić przytomność i przestać oddychać, a nawet umrzeć w czasie potrzebnym karetce na dotarcie na miejsce.

"Wiemy, że nalokson pozwala na bardzo skuteczną interwencję" – powiedział Vice Dr Buxton.

Kolejnym elementem strategii prowincji jest przekazywanie antidotum straży pożarnej, które rozpoczęło się w Surrey i Vancouver pod koniec stycznia i jest kontynuowane w kilku innych miastach.

Według najnowszych raportów koronerów z Kolumbii Brytyjskiej, liczba zgonów z powodu przedawkowanie narkotyków osiągnęła w styczniu szczyt sięgając 77, w maju zaś ustabilizowała się na poziomie 42, charakterystycznym dla lat ubiegłych.

Obecność osób przeszkolonych w udzielaniu pierwszej pomocy na pierwszej linii frontu nie oznacza jednak, że kryzys wygasa. Strażacy, pracujący w wielu dzielnicach Vancouver, mówią, że odnotowali w pierwszym półroczu 2016 roku "dramatyczny i ciągły wzrost" liczby telefonów alarmowych.

Dla Fire Hall 2 w Vancouver, posterunku, który obsługuje Downtown Eastside, kwiecień ustanowił nowy rekord 866 połączeń alarmowych. W maju liczba ta wzrosła do 943.

"Liczba tych wezwań sprawia, że trudno znaleźć czas na zajęcie się innymi sprawami. To poważnie wpływa na jakość naszej pracy." - powiedział Vice Rob Weeks, prezydent miejskiego stowarzyszenia pożarniczego.

Dla doktora Buxtona jednym z największych wyzwań jest sytuacja w tych dzielnicach i na przedmieściach, których zazwyczaj nie kojarzy się z używaniem narkotyków, gdzie fentanyl pojawia się jako zanieczyszczenie narkotyków imprezowych. Oprócz kampanii "Poznaj swoje źródło" brak oczywistych sposobów, aby dotrzeć do sporadycznych, "eksperymentujących" użytkowników, którzy sądzą, że biorą coś zupełnie innego:

"Ludzie się boją, nie chcą mieć kłopotów. Musimy ich zapewnić, że nic takiego nie będzie miało miejsca, jeśli pomogą komuś, kto przedawkuje."

Buxton czeka także na dostęp do napływających w czasie rzeczywistym danych dotyczących przedawkowań, co prowincja obiecała, ale jeszcze nie wdrożyła.

Jednakże osobom takim jak Lampkin, w Downtown Eastside, gdzie liczby przedawkowań mają tendencję do gwałtownego wzrostu w cyklach zgodnych z terminami rozdzielania zasiłków z pomocy społecznej, wiele letnich nocy upłynie na udzielanie pomocy ludziom znajdującym się na krawędzi śmierci.

"To moja społeczność, znam tu tak wiele osób. Nie mogę patrzeć biernie, jak kolejni moi przyjaciele umierają w ten sposób."