Badanie ścieków 2025: Marihuana dominuje w europejskich miastach, kokaina i ketamina w górę

Badanie ścieków to dynamicznie rozwijająca się dziedzina nauki. Pozwala ona naukowcom bardzo dokładnie oszacować, jakie narkotyki i w jakich ilościach spożywają mieszkańcy. Najnowsze badanie z 2025 roku miało ogromną skalę. Badacze sprawdzili ścieki w około 115 miastach na terenie Europy.

Jaki był główny cel tego projektu? Naukowcy chcieli poznać prawdziwe nawyki Europejczyków związane z używaniem narkotyków. Dzięki temu zyskaliśmy dokładny obraz tego, jakie substancje przepływają przez nasze miasta.

Marihuana (Cannabis) – królówka europejskich miast

Marihuana to zdecydowanie najpopularniejszy nielegalny narkotyk na naszym kontynencie. Szacunki pokazują, że w zeszłym roku użyło jej około 24 milionów dorosłych Europejczyków. Daje to około 8,4 procent wszystkich osób w wieku od 15 do 64 lat w Europie.

Jak naukowcy badają poziom marihuany w miastach? Sprawdzają oni po prostu wodę w ściekach. Szukają w niej bardzo konkretnego związku chemicznego. Ten związek to THC-COOH. Jest to główny metabolit konopi. Oznacza to, że ludzkie ciało produkuje go podczas trawienia narkotyku, a następnie wydala z moczem. Co bardzo ważne, ten związek był obecny w ściekach we wszystkich badanych miastach Europy.

Gdzie w Europie pali się najwięcej konopi? Raport pokazuje wyraźne różnice między krajami. Najwyższe stężenie THC-COOH w ściekach miały miasta na zachodzie i w centrum Europy. Absolutnymi liderami są miasta w Holandii, w Niemczech oraz w Słowenii. Polska i polskie miasta nie znajdują się w ścisłej czołówce tych europejskich zestawień. Z kolei oficjalne ankiety krajowe pokazują, że trendy i poziom spożycia marihuany w różnych państwach są bardzo zróżnicowane.

Jak Europa wypada na tle reszty świata? Okazuje się, że jesteśmy daleko w tyle. Badania ścieków wskazują, że w Stanach Zjednoczonych i w Kanadzie stężenie THC-COOH jest znacznie wyższe. Tamtejsze miasta osiągają wyższe wyniki niż europejscy liderzy z największym spożyciem.

Jak zmieniają się trendy (2024 vs 2025)? Główny wniosek jest taki, że ogólny poziom spożycia marihuany w Europie pozostał stabilny. Jednak sytuacja różni się, gdy spojrzymy na konkretne miasta. Naukowcy dokładnie porównali dane z 63 miast. Wyniki są następujące:

• W 21 miastach (33 procent) spożycie wzrosło.
• W 28 miastach (44 procent) zauważono spadek spożycia.
• W 14 miastach (22 procent) poziom w ogóle się nie zmienił.

Kiedy Europejczycy palą marihuanę najczęściej? Woda z kanalizacji daje nam precyzyjną odpowiedź na to pytanie. W przeciwieństwie do kokainy czy MDMA, marihuana nie jest narkotykiem używanym głównie w weekendy. Badania pokazały, że używanie konopi rozkłada się dość równomiernie na cały tydzień.

Jak wygląda spożycie marihuany w Krakowie?

Środek tygodnia jest najspokojniejszy. Najmniej konopi krakowianie i turyści zużywają w czwartek. Wynik w ten dzień wynosi tylko 36,10 miligrama na 1000 mieszkańców na dzień. Z kolei średnia dla dni roboczych to 39,85 miligrama.

Weekendowy skok. Zupełnie inaczej jest pod koniec tygodnia. W sobotę słupki mocno szybują w górę. Osiągają wtedy rekordowy wynik w całym tygodniu: 46,28 miligrama.

Wyraźny wzrost, ale bez ekstremów. Średnia wartość dla całego weekendu w Krakowie wynosi 43,36 miligrama na 1000 osób. Widać więc różnicę między dniami pracy a weekendem, jednak wzrost ten nie jest aż tak drastyczny, jak ma to miejsce w przypadku kokainy czy ketaminy w zachodnich miastach.

Kraków na tle Europy. Codzienna średnia (tzw. „daily mean”) dla krakowskiego Płaszowa to zaledwie 41,85 miligrama. To bardzo mało. Gdy spojrzymy do zestawienia europejskiego, Amsterdam czy Genewa osiągają poziomy ponad 200 miligramów dziennie. Pokazuje to jasno, że polskie miasta nie wybijają się w europejskich statystykach spożycia.

Kokaina: Duży i wyraźny wzrost

Kokaina staje się coraz bardziej powszechna. Jej ogólne spożycie w Europie wzrosło aż o 22 procent w porównaniu do 2024 roku. Naukowcy zbadali wodę z 85 miast i porównali wyniki z obu lat. Co się okazało? Aż 48 z nich (czyli 57 procent) zanotowało wzrost. Badacze wykryli ślady tego narkotyku w każdym z badanych miast bez wyjątku.

Gdzie używa się jej najwięcej? Kokaina to domena zachodniej i południowej Europy. Prawdziwymi liderami są miasta w Belgii, Holandii oraz w Hiszpanii. Z kolei na wschodzie Europy – w tym w naszym regionie – spożycie jest niskie. Należy jednak uważać, bo najnowsze dane pokazują tam wyraźną tendencję wzrostową. Ponadto badania udowodniły, że kokainy używa się częściej w dużych miastach niż w mniejszych miejscowościach.

Kiedy Europejczycy sięgają po kokainę? Głównie na imprezach. Ponad 75 procent miast wykazuje znacznie wyższe spożycie w weekendy (od piątku do poniedziałku) niż w środku tygodnia. Choć wyniki w Europie rosną, to miasta w Kanadzie, Chile, Szwajcarii i Wielkiej Brytanii wciąż notują podobne lub wyższe stężenia kokainy.

Ketamina: Największy skok w zestawieniu

Ketamina to absolutny rekordzista, jeśli chodzi o wzrost popularności. Jej ilość w europejskich ściekach skoczyła o blisko 41 procent w ciągu zaledwie jednego roku. Na 66 miast przebadanych w obu latach, aż 40 z nich (61 procent) zaraportowało wyraźny wzrost. Największe względne skoki odnotowano w Słowenii, Portugalii i Szwecji.

Najwyższe ogólne wyniki stężeń ketaminy mają natomiast miasta w Belgii, Niemczech i Holandii. Z drugiej strony, w 9 miastach (np. na Cyprze czy Litwie) w ogóle nie wykryto jej śladów. W skali świata, wyższe spożycie niż w Europie notują miasta w Kanadzie i Wielkiej Brytanii. Ketamina to również narkotyk używany rekreacyjnie. Około 50 procent miast ma najwyższe wyniki podczas weekendów.

MDMA (Ecstasy): Tendencja spadkowa

W przeciwieństwie do kokainy i ketaminy, spożycie MDMA spadło. Ogólny wynik w europejskich ściekach zmniejszył się o prawie 16 procent między 2024 a 2025 rokiem. Spadek zanotowano w aż 48 miastach na 78 badanych.

Gdzie MDMA jest najbardziej popularne? Najwyższe wyniki mają niezmiennie miasta w Belgii, Hiszpanii, Holandii oraz na Słowenii. Podobnie jak kokaina, MDMA jest częściej używane w największych miastach. To klasyczny narkotyk imprezowy, co potwierdzają liczby. Ponad 75 procent miast notuje skoki jego stężenia w dni weekendowe. W skali globu tylko miasta w Nowej Zelandii mają wyniki podobne do europejskich liderów.

Amfetamina i metamfetamina – inna mapa Europy

Amfetamina i metamfetamina to blisko spokrewnione ze sobą substancje pobudzające. Ogólny poziom ich spożycia w całej Europie niewiele się zmienił w latach 2024-2025. Różni się jednak to, kto i gdzie po nie sięga. Pokazują one zupełnie inny podział naszego kontynentu.

Amfetamina: Królowa Północy

Amfetamina jest w Europie znacznie bardziej popularna niż metamfetamina. Króluje ona na północy i w centrum kontynentu. Liderami w użyciu tego narkotyku są miasta w Norwegii, Szwecji, Danii, Belgii, Holandii i Niemczech.

Zupełnie inaczej sytuacja wygląda na południu Europy, gdzie wyniki w ściekach są znacznie niższe. Najmniej amfetaminy używa się w miastach w Turcji, we Włoszech i na Cyprze. Trzy miasta z Portugalii i Słowenii w ogóle nie wykryły jej w swojej wodzie. Co ważne, w skali świata to właśnie Unia Europejska przoduje w spożyciu tej substancji.

Metamfetamina: Wychodzi poza Czechy i Słowację

Metamfetamina ma inną historię. Historycznie jej spożycie koncentrowało się na bardzo małym obszarze – w Czechach i na Słowacji. Raport EUDA z 2025 roku pokazuje jednak, że to się zmienia.

Ślady metamfetaminy coraz częściej pojawiają się w innych krajach. Wykryto ją w ściekach w Niemczech, na Litwie, w Norwegii, Turcji, Hiszpanii, na Cyprze i w Holandii. Mimo to, aż 16 europejskich miast w ogóle nie zanotowało jej obecności w wodzie. Pod kątem globalnym Europa ma tu bardzo mały udział. O wiele wyższe wyniki mają miasta w Australii, Kanadzie i Stanach Zjednoczonych.

Kiedy używa się tych narkotyków?

Odpowiedź może zaskakiwać. Badania ścieków udowadniają, że amfetamina i metamfetamina nie są typowymi narkotykami na weekend. Ich spożycie rozkłada się równo na cały tydzień. W około połowie badanych miast stężenia w ściekach w poniedziałek czy wtorek są bardzo podobne do tych z soboty i niedzieli.