Polskie wyroki a światowa nauka – kto ma rację w sprawie THC?

W Polsce przez lata obowiązywało uproszczone i krzywdzące równanie: wykryto THC we krwi, a więc automatycznie byłeś pod wpływem. Sytuacja uległa pozornej poprawie, gdy Instytut Ekspertyz Sądowych im. prof. Jana Sehna w Krakowie opracował wytyczne, które miały pomóc sądom rozróżnić stan „po użyciu” od stanu „pod wpływem”.

Instytut przyjął umowne progi:

od 1 do 2,5 ng/ml THC – stan po użyciu (odpowiednik 0,2–0,5 promila alkoholu – wykroczenie), powyżej 2,5 ng/ml THC – stan pod wpływem (odpowiednik powyżej 0,5 promila alkoholu – przestępstwo).

Niestety, obecny system orzeczniczy stał się dla kierowców nową, niebezpieczną pułapką. Biegli i sądy, zamiast badać realny stan psychofizyczny kierowcy, często bezkrytycznie i automatycznie trzymają się sztywnych widełek opracowanych przez Instytut Ekspertyz Sądowych im. prof. Jana Sehna. W efekcie kierowcy tracą prawa jazdy i otrzymują wyroki karne nie za to, jak prowadzili auto, ale za to, że ich wynik laboratoryjny znalazł się w arbitralnie ustalonym przedziale.

Najnowsza nauka – w tym przełomowe badania federalne publikowane w Clinical Chemistry (grudzień 2025 – opisaliśmy je tutaj) oraz najświeższe analizy z bazy PubMed Central (luty 2026) – wyraźnie pokazuje, że to uproszczenie nie ma solidnych podstaw biologicznych.

Z badania w PubMed Central wynika jasno: liczba nanogramów THC we krwi NIE mówi o tym, czy jesteś bezpiecznym kierowcą. Naukowcy dowiedli, że u osób regularnie korzystających z konopi, THC uwalnia się z tkanki tłuszczowej do krwi przez bardzo długi czas, tworząc tzw. 'stężenie resztkowe’.

Oznacza to, że jeśli jesteś pacjentem lub użytkownikiem wieczornym, rano Twój wynik może przekroczyć polskie progi, mimo że Twój czas reakcji i koncentracja są na poziomie osoby trzeźwej. Badanie z 2026 roku wprost nazywa arbitralne limity 'nieefektywnymi’ i wskazuje, że jedyną rzetelną metodą oceny bezpieczeństwa na drodze jest badanie faktycznej sprawności kierowcy, a nie analiza chemiczna jego krwi.

W tym badaniu przeanalizowano wpływ THC na zdolność prowadzenia pojazdu. Wniosek jest jednocześnie oczywisty i niewygodny dla systemu: THC może powodować upośledzenie prowadzenia, ale nie istnieje prosty, liniowy związek między stężeniem we krwi a faktycznym stopniem zaburzenia sprawności.

Stosowanie „widełek” jako jedynego dowodu winy jest więc działaniem przeciwko nauce. Skazywanie kierowców na podstawie statystycznej umowy, która ignoruje najnowszy stan wiedzy medycznej, niszczy życie obywatelom i podważa zaufanie do wymiaru sprawiedliwości. Czas przejść od karania za nanogramy do badania realnej zdolności prowadzenia pojazdów.

Dlaczego ustalanie progu jak w przypadku alkoholu do THC nie ma naukowe zastosowania. Alkohol rozpuszcza się w wodzie i jego poziom we krwi dość przewidywalnie koreluje z poziomem upośledzenia. THC jest lipofilne – magazynuje się w tkance tłuszczowej i uwalnia w sposób nieregularny. Oznacza to, że obecność THC we krwi nie mówi nam automatycznie, czy dana osoba w danym momencie była realnie niezdolna do prowadzenia pojazdu.

Badanie potwierdza, że po inhalacji THC rzeczywiście dochodzi do pogorszenia niektórych parametrów jazdy, zwłaszcza w pierwszych godzinach po użyciu. Najsilniejsze efekty obserwuje się zwykle w pierwszej godzinie, a następnie stopniowo słabną. To ważne, bo pokazuje, że mówimy o zjawisku czasowym, a nie o stałym „stanie pod wpływem” utrzymującym się tak długo, jak długo wykrywalny jest metabolit.

I tu zaczyna się problem systemowy.

THC może być wykrywalne we krwi wiele godzin po ustąpieniu efektów psychoaktywnych, szczególnie u osób używających regularnie. W badaniu podkreślono, że nie istnieje jednolity, naukowo uzgodniony próg stężenia THC, który można by traktować jako odpowiednik 0,5‰ alkoholu. W przeciwienstwie do alkoholu nie ma „magicznej liczby”, która zawsze i w każdej sytuacji oznaczałaby niezdolność do prowadzenia. To oznacza, że sam wynik laboratoryjny nie jest równoznaczny z dowodem rzeczywistego upośledzenia.

Autorzy zwracają uwagę na ogromną zmienność indywidualną. Tolerancja, częstotliwość używania, metabolizm, masa ciała, sposób przyjęcia – wszystko to wpływa na to, jak dana osoba reaguje na THC. Dwie osoby z identycznym stężeniem we krwi mogą funkcjonować zupełnie inaczej.

Jednocześnie badanie rozróżnia wyraźnie THC od CBD. CBD nie wykazywało istotnego wpływu na zdolność prowadzenia pojazdu, co pokazuje, jak często w debacie publicznej miesza się zupełnie odmienne substancje pod jednym hasłem „konopie”.

Co z tego wynika dla Polski?

Nie oznacza to, że prowadzenie pojazdu bezpośrednio po użyciu THC jest bezpieczne. To badanie oraz inne mówią jasno – świeże użycie może upośledzać zdolności psychomotoryczne. Oznacza to jednak coś innego, że wykrywalność THC nie jest tożsama z aktualnym zagrożeniem na drodze.

W systemie, w którym często wystarczy sam wynik badania krwi, by mówić o „prowadzeniu pod wpływem”, pojawia się pytanie o proporcjonalność i oparcie prawa na rzeczywistych danych naukowych.

Alkohol i THC to dwie różne substancje o dwóch różnych profilach farmakologicznych. Próba traktowania ich identycznie jest uproszczeniem, które może prowadzić do błędnych wniosków – zarówno w debacie publicznej, jak i w sali sądowej.

Jeśli naprawdę zależy nam na bezpieczeństwie, powinniśmy rozmawiać o realnym upośledzeniu, a nie o samej obecności biomarkera. A to, jak pokazują badania, nie jest tym samym.

To kolejne badanie, które może mieć realne znaczenie procesowe. Pokazuje ono wyraźnie, że samo stężenie THC nie jest równoznaczne z automatycznym upośledzeniem zdolności prowadzenia pojazdu.

Dla kierowców, pacjentów medycznych i ich obrońców to ważny materiał do wykorzystania w sprawach sądowych. Może stanowić podstawę do podważania automatycznych opinii biegłych, które opierają się wyłącznie na wyniku laboratoryjnym, bez analizy rzeczywistego zachowania, czasu od użycia czy indywidualnej tolerancji.

Nauka coraz wyraźniej pokazuje, że liczba z laboratorium to nie dowód winy — a to argument, którego nie można ignorować w rzetelnym procesie.