Dobrze, że wcześniej nie znalazła tego skarbówka, bo zniszczyłaby ten piękny kawałek historii. Na szczęście przetrwał i dostarczył silnego dowodu, że kamienna struktura w Ben Lawers National Nature Reserve służyła do nielegalnej produkcji whisky.
National Trust for Scotland National Trust for Scotland
W latach 80. XVIII wieku w Szkocji zakazano nielicencjonowanej produkcji whisky. Wielowiekowa wytwórczość, z której utrzymywało się wiele gospodarstw, stała się nielegalna. Ci, którzy nie chcieli dostosować się do zakazu, przenosili swoje destylatory w odludne miejsca, ukrywając się przed ścigającymi ich przedstawicielami prawa. Na początku XIX wieku w okolicach dzisiejszego Ben Lawers NNR toczyła się prawdziwa wojna na spryt pomiędzy funkcjonariuszami skarbówki a producentami nielegalnej whisky.
Znalezienie w tych górzystych odludnych okolicach nielegalnej destylarni nie było łatwe. Osoby, które produkowały whisky w tym miejscu musiały bardzo dobrze wybierać lokalizację, by upewnić się, że nikt jej nie odkryje. Ci, którzy wybudowali ten szałas, dobrze wiedzieli, co robią. Wybrali zakole strumienia Lawers Burn, gdzie byli ukryci zarówno od strony dolnego, jak i górnego biegu. Niewykluczone, że miejsce to nigdy nie zostało odkryte. Gdyby bowiem znaleźli je funkcjonariusze, destylator zostałby zabrany i zniszczony. Fakt, że znaleziono tę część wskazuje, że destylator został pospiesznie rozłożony na części. Prawdopodobnie osoby produkujące whisky dostrzegły w okolicy funkcjonariuszy.
Zgubiona część odpowiada starej ilustracji, która identyfikuje ją jako „An Gearradan”, kołnierz łączący ramię odprowadzające z głowicą aparatu destylacyjnego. Potwierdzenie można zaś znaleźć w pochodzącym z początku XX wieku słowniku gaelickiego, który szczegółowo opisuje poszczególne części „A Phoit-dhubh” (dosł. czarny garnek), czyli destylatora.
Miedziany kołnierz znaleziono w pobliżu starannie zbudowanego paleniska ze śladami spalania, biegnącego pod podłogą kanału odpływowego przykrytego kamieniami oraz belkę podtrzymującą dach. Całość została pogrzebana, gdy runęły kamienne ściany niewielkiego szałasu.
Na ternie Ben Lawers National Nature Reserve znanych jest jeszcze pięć innych szałasów, w których odbywała się nielegalna destylacja. Jednak ten opisywany jest jedynym, przy którym znaleziono fragment destylatora.
Recepturę produkcji whisky opracowali w średniowieczu mnisi ze Szkocji lub Irlandii. Z produkcji alkoholu utrzymywało się wielu dzierżawców w regionie Highlands. W 1644 roku szkocki parlament nałożył pierwsze podatki na whisky. Dopiero jednak zdelegalizowanie nielicencjonowanej produkcji spowodowało, że zeszła ona do podziemia.
