Światowy Raport ONZ o narkotykach pokazuje, że konsumpcja narkotyków na świecie osiągnęła najwyższy poziom w historii dostępnych pomiarów. UNODC ostrzega, że coraz większym zagrożeniem stają się syntetyczne opioidy, w tym fentanyle i nitazeny, a liczba nowych substancji psychoaktywnych stale rośnie. Eksperci podkreślają, że rozwój rynku narkotykowego zwiększa ryzyko dla zdrowia publicznego i utrudnia skuteczne leczenie osób uzależnionych.
Rekordowa konsumpcja narkotyków na świecie według ONZ
Najnowszy Światowy Raport ONZ o narkotykach pokazuje, że w 2024 roku narkotyki zażywało 331 mln osób, czyli około 6 proc. światowej populacji w wieku 15–64 lat. Dziesięć lat wcześniej odsetek ten wynosił 5,2 proc., co potwierdza wyraźny wzrost skali zjawiska. Najczęściej używaną substancją pozostają konopie indyjskie, po które sięga 256 mln osób. Kolejne miejsca zajmują opioidy (63 mln użytkowników), amfetamina (32 mln), kokaina (25 mln) oraz ecstasy (21 mln).
Nowe substancje psychoaktywne zwiększają zagrożenie
Jak podkreśliła Monica Juma, dyrektor wykonawcza Biura Narodów Zjednoczonych ds. Narkotyków i Przestępczości (UNODC), rynek narkotykowy szybko się zmienia.
Obserwujemy bezprecedensowy wzrost liczby nowych rodzajów narkotyków na rynku, a co niepokojące – niektóre z nich są silniej działające lub bardziej niebezpieczne niż te znane wcześniej.
Raport wskazuje, że tylko w 2024 roku wykryto 755 nowych substancji psychoaktywnych, z czego 118 zostało zgłoszonych po raz pierwszy. Również główna autorka raportu, Chloé Carpentier, zwraca uwagę na rosnące ryzyko dla użytkowników.
Nie zawsze wiemy, co zażywamy, a służby ratunkowe nie wiedzą, z czym mają do czynienia
– podkreśliła.
Syntetyczne opioidy mogą zastąpić heroinę
Autorzy raportu zwracają uwagę, że po ograniczeniu upraw maku w Afganistanie znacząco spadła produkcja heroiny. Jednocześnie grupy przestępcze coraz częściej kierują się w stronę syntetycznych opioidów, takich jak fentanyle i nitazeny.
Według Chloé Carpentier może to oznaczać jeszcze większe zagrożenie dla zdrowia publicznego.
Istnieje poważna obawa, że syntetyczne opioidy mogą zastąpić heroinę i doprowadzić do znacznie poważniejszych szkód
– ostrzegła.
Metamfetamina i marihuana zmieniają światowy rynek narkotyków
Raport UNODC wskazuje również na dalszy rozwój światowego rynku metamfetaminy oraz coraz większy zasięg międzynarodowego handlu marihuaną. Eksperci podkreślają, że zmiany te wpływają na wzrost dostępności narkotyków w wielu regionach świata.
Rosnąca liczba nowych substancji oraz rozwój nielegalnego handlu utrudniają działania służb odpowiedzialnych za zwalczanie przestępczości narkotykowej i ochronę zdrowia publicznego.
Autorzy raportu zwracają uwagę, że skutki używania narkotyków wykraczają daleko poza problemy zdrowotne. Pogłębiają ubóstwo, bezdomność, problemy psychiczne oraz nierówny dostęp do opieki medycznej.
Dane pokazują, że leczenie podejmuje jedynie jedna na 23 kobiety z zaburzeniami związanymi z używaniem narkotyków orazjeden na dziewięciu mężczyzn.
Młodzież i uchodźcy w grupie największego ryzyka
Według ONZ szczególnie narażone na negatywne skutki używania narkotyków są młodzież, uchodźcy oraz osoby przymusowo przesiedlone. Raport zwraca również uwagę na związki między konfliktami zbrojnymi a handlem narkotykami.
Na zakończenie Chloé Carpentier podkreśliła znaczenie wspólnych działań państw.
Bez współpracy międzynarodowej nie jesteśmy w stanie niczego osiągnąć
– zastrzegła.
