Ministerstwo zaostrzy walkę z dopalaczami

Nowy projekt ustawy o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii wprowadzi przepisy, dzięki którym możliwe będzie objęcie nowych substancji psychoaktywnych analogiczną kontrolą co środki odurzające i substancje psychotropowe.

Projektowana ustawa o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii została opracowana ze względu na pilną potrzebę ograniczenia zjawiska wytwarzania i wprowadzania do obrotu środków zastępczych i nowych substancji psychoaktywnych. Jak czytamy w uzasadnieniu, dynamiczny rozwój wprowadzania do obrotu środków zastępczych oraz nowych substancji psychoaktywnych sprawił, że dotychczasowe przepisy, które kwestię odpowiedzialności za czyny zabronione w zakresie wytwarzania i wprowadzania do obrotu tych substancji sytuują na poziomie administracyjnym, nie spełniają założonego celu.

Zaproponowane w niniejszym projekcie ustawy zmiany mają na celu objęcie nowych substancji psychoaktywnych kontrolą analogiczną jak środki odurzające i substancje psychotropowe oraz pozostawienie odpowiedzialności administracyjnej w zakresie środków zastępczych. Przeszkodą dla zastosowania penalizacji wskazanych czynów na drodze postępowania karnego wobec środków zastępczych jest fakt, że katalog tych środków jest katalogiem otwartym, o nieznanej strukturze i składzie chemicznym. Istotą zaś uznania czynu za czyn zabroniony jako przestępstwo jest jego jednoznaczność i określoność.

Jednak mając na uwadze rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 sierpnia 2017 r. w sprawie wykazu nowych substancji psychoaktywnych (Dz. U. poz. 1582), które zawiera 21 substancji jak również prace, powołanego na podstawie art. 18a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, Zespołu do spraw oceny ryzyka zagrożeń dla zdrowia lub życia ludzi związanych z używaniem nowych substancji psychoaktywnych, który dokonał oceny 42 substancji, substancje te spełniają zasadę określoności, a zatem właściwym jest aby traktować je analogicznie jak środki odurzające i substancje psychotropowe. Wobec powyższego możliwe jest aby czyny zabronione względem nowych substancji psychoaktywnych wiązały się z zastosowaniem odpowiedzialności karnej.

Kwestia nadzoru nad środkami zastępczymi nie ulega zmianie, w związku z tym substancje te będą podlegać analogicznym procedurom jak dotychczas. Natomiast substancje w nich identyfikowane będą oceniane przez Zespół do spraw oceny ryzyka zagrożeń dla zdrowia lub życia ludzi związanych z używaniem nowych substancji psychoaktywnych, który może zarekomendować odpowiednie zmiany w rozporządzeniu określającym m. in. podział środków odurzających, substancji psychotropowych oraz wykaz nowych substancji psychoaktywnych obejmujący te substancje lub ich grupy. W związku

z szybkim tempem pojawiania się ww. substancji koniecznym jest ujęcie ich w rozporządzeniu, w przypadku którego czas niezbędny do prowadzenia prac legislacyjnych jest krótszy niż w przypadku zmiany regulacji ustawowych. Powyższe umożliwi skuteczniejszą oraz szybszą ochronę społeczeństwa przez niebezpiecznymi substancjami. Aktualnie substancje objęte kontrolą umieszczone są w załącznikach nr 1 i 2 do ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, których zmiana wymaga nowelizacji tej ustawy, a zatem wiąże się z procesem legislacyjnym, którego rozciągnięcie w czasie sprawia, że ustawodawca nie jest w stanie ochronić obywateli, gdyż w momencie wejścia w życie przepisów znowelizowanej ustawy na rynku istnieją już nowe substancje

Ponadto, proponowane zmiany uzupełniają odpowiednio przepisy ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii o środki zastępcze, w zakresie możliwości przeprowadzania przez jednostki naukowe badań naukowych, oraz o nowe substancje psychoaktywne, w analogicznym zakresie jak środki odurzające oraz substancje psychotropowe umożliwiając ich wykorzystanie oraz ewentualne zastosowanie po spełnieniu przepisów ustawy.

Proponowana regulacja zakłada penalizację posiadania na własny użytek znacznej ilości nowych substancji psychoaktywnych pod groźbą grzywny, kary ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 3. Zasadniczym celem ww. zmiany jest objęcie przepisami karnymi przede wszystkim czynów związanych z dystrybucją tych substancji i stworzenie instrumentów prawnych umożlwiających odpowiedzialność osób z nią związanych.

Proponowane przepisy uzupełniają również przepisy w zakresie leczenia i rehabilitacji o nowe substancje psychoaktywne mając na uwadze, że powodują one uzależnienie.

Osobą odpowiedzialną za opracowanie projektu jest Zbigniew Król, podsekretarz stanu w ministerstwie zdrowia.