Choć leczenie substytucyjne, czyli terapia uzależnień od opioidów polegająca na podawaniu legalnych leków zastępczych, jest stosowane w naszym kraju od ponad 30 lat, wciąż liczba objętych nim osób jest stosunkowo niska. Aby ułatwić do niego dostęp, wprowadzona ma zostać możliwość przepisywania tych produktów przez lekarzy. Ministerstwo Zdrowia określa zasady, na jakich ma się to odbywać.
Leczenie substytucyjne na być bardziej dostępne
Zgodnie z najnowszą nowelizacją ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii (która czeka obecnie na podpis prezydenta) leczenie substytucyjne będzie mogło być prowadzone również w ramach ordynacji lekarskiej. Dotychczas osoby uzależnione mogły być leczone jedynie w programach leczenia substytucyjnego. Aby je prowadzić, placówki medyczne musiały m.in. uzyskać zezwolenie marszałka województwa i spełnić szereg kryteriów, takich jak posiadanie apteki szpitalnej lub zawarcie umowy z apteką lub hurtownią farmaceutyczną.
Jak podkreśla resort zdrowia, leczenie substytucyjne jest prowadzone w Polsce od 1992 roku i choć w ciągu ostatnich lat obserwuje się coraz większą dostępność tego rodzaju programów, to nadal - biorąc pod uwagę liczbę objętych nimi osób uzależnionych od opioidów – pozostaje ona niewystarczająca. Zgodnie bowiem z analizami Europejskiej Agencji ds. Narkotyków wskaźniki dostępności leczenia substytucyjnego poniżej 30 proc. nie pozwalają na osiąganie ważnych – z punktu widzenia zdrowia publicznego – celów, takich jak ograniczenie liczby zgonów związanych z używaniem opioidów oraz zakażeń HIV, HCV i HBV.
Nowela ma ułatwić dostęp do leczenia dla osób uzależnionych a jednym ze służących temu rozwiązań jest wprowadzenie możliwości prowadzenia leczenia substytucyjnego z zastosowaniem produktów leczniczych zawierających substancję czynną buprenorfinę w ramach ordynacji lekarskiej.
Dokładny nadzór na leczeniem substytucyjnym
Do konsultacji trafił właśnie projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie leczenia substytucyjnego określający zasady jego prowadzenia. Uzupełnia ono regulacje ustawowe przez doprecyzowanie procedur mających zapewnić bezpieczeństwo farmakoterapii, przejrzystość działań organizacyjnych oraz odpowiedzialność podmiotów za prawidłową gospodarkę produktami leczniczymi.
Opisano w nim:
- sposób wydawania, transportu, przechowywania i dokumentowania przychodu i rozchodu produktów leczniczych stosowanych w programie leczenia substytucyjnego,
- warunki i metody przeprowadzania badania na występowanie środków odurzających i substancji psychotropowych innych niż stosowane w leczeniu substytucyjnym lub nowych substancji psychoaktywnych,
- wzór karty identyfikacyjnej, w przypadku prowadzenia leczenia substytucyjnego w ramach programu leczenia substytucyjnego,
- wzór karty identyfikacyjnej, w przypadku prowadzenia leczenia substytucyjnego w ramach ordynacji lekarskiej,
- oraz wzory wniosków o dostęp do Centralnego Wykazu Osób Objętych Leczeniem Substytucyjnym.
W projekcie opisano miejsca oraz sposób pozyskiwania i przechowywania produktów leczniczych stosowanych w leczeniu substytucyjnym oraz określono warunki zabezpieczające je przed dostępem do nich osób trzecich.
Ponadto wskazano osoby uprawnione do podziału produktu stosowanego w leczeniu substytucyjnym w ramach programu na dawki indywidualne, w sytuacji, gdy został on dostarczony w opakowaniu zbiorczym.
Uregulowane zostały obowiązki podmiotu leczniczego w zakresie ewidencjonowania rozchodu produktów. Wprowadzono obowiązek prowadzenia dobowej ewidencji zawierającej szczegółowe dane dotyczące:
- produktu,
- pacjenta
- oraz ilości wykorzystanych i pozostałych dawek.
Rozwiązanie to ma zapewnić transparentność gospodarki produktami oraz umożliwić efektywną kontrolę ich zużycia.
Wprowadzono także obowiązek przeprowadzania przez farmaceutę inwentaryzacji przychodu i rozchodu co najmniej raz na pół roku, co stanowić ma dodatkowy mechanizm kontroli. W przypadku korzystania z elektronicznego dozownika, dopuszczono możliwość wykorzystania wydruku z systemu jako dobowej ewidencji rozchodu, pod warunkiem, że zawiera on wymagane dane oraz identyfikację osoby obsługującej urządzenie.
Proponowane przepisy mają na celu zapewnienie wysokiego poziomu bezpieczeństwa terapii substytucyjnej, uporządkowanie procesu dystrybucji produktów leczniczych stosowanych w leczeniu substytucyjnym w ramach programu leczenia substytucyjnego oraz zgodność z zasadami racjonalnego gospodarowania substancjami podlegającymi szczególnemu nadzorowi
– deklarują projektodawcy.
W projekcie określono również metody przeprowadzania badania na obecność środków odurzających i substancji psychotropowych innych niż stosowane w ramach programu leczenia substytucyjnego lub nowych substancji psychoaktywnych. Dodatkowo wskazano, że w uzasadnionych przypadkach medycznych, w szczególności, gdy pobranie moczu jest niemożliwe lub utrudnione, badanie może być wykonane przy użyciu szybkiego testu immunochromatograficznego z płynu jamy ustnej.
