20 listopada 2025 roku Komisja do Spraw Petycji uchwaliła Dezyderat nr 176, skierowany do Prezesa Rady Ministrów. Dokument, oparty na petycji obywatelskiej, wzywa rząd do przeprowadzenia systemowej analizy depenalizacji posiadania do 3 gramów marihuany na własny użytek. W treści pisma pojawia się również pytanie o możliwość utworzenia rynku regulowanego. Do dnia 7 stycznia 2026 roku Kancelaria Premiera nie opublikowała odpowiedzi.
Procedura rozpoczęła się w grudniu 2024 roku, kiedy do Sejmu wpłynęła petycja oznaczona sygnaturą BKSP-155-X-374/24. Po jej rozpatrzeniu w czerwcu 2025 roku, komisja zdecydowała się na nadanie jej biegu w formie dezyderatu. Jest to jedna z form kontroli sejmowej, polegająca na przedstawieniu organowi władzy wykonawczej (w tym przypadku Premierowi) postulatów i żądaniu stanowiska.
Treść Dezyderatu nr 176
Dokument, podpisany przez Zastępcę Przewodniczącego Komisji, poseł Urszulę Augustyn, zawiera konkretne zapytania skierowane do strony rządowej. Głównym przedmiotem jest żądanie zmiany przepisów w zakresie depenalizacji posiadania marihuany w ilości do 3 gramów.
W uzasadnieniu uchwalonego dokumentu Komisja wskazuje, że:
-„Obowiązujące przepisy penalizujące posiadanie nawet niewielkich ilości marihuany nie tylko nie przystają do współczesnych realiów społecznych i naukowych, ale również powodują liczne problemy społeczne i gospodarcze”.
Kluczowym, a rzadziej omawianym elementem dezyderatu, jest bezpośrednie pytanie o model dystrybucji. Komisja wnosi o udzielenie informacji:
(…) czy rozważane przez stronę rządową było stworzenie rynku regulowanego, o którym mowa w petycji.
Jako argumenty za takim rozwiązaniem przytoczono możliwość kontroli jakości substancji znajdującej się w obrocie oraz potencjalne korzyści gospodarcze (wpływy budżetowe).
Uzasadnienie i opinia merytoryczna Biura Analiz Sejmowych
Podstawą do wystosowania dezyderatu była nie tylko treść petycji, ale również „Opinia merytoryczna dotycząca petycji nr BKSP-155-X-374/24”. Dokument ten zawiera analizę obecnego stanu prawnego, ze szczególnym uwzględnieniem artykułu 62a Ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.
Art. 62a pozwala na umorzenie postępowania karnego wobec osoby posiadającej nieznaczne ilości środków odurzających na własny użytek. Eksperci sejmowi w sporządzonej opinii wskazali jednak na dysfunkcjonalność tego przepisu. Główne zidentyfikowane problemy to:
- Niejasność terminologiczna: Brak ustawowej definicji „ilości nieznacznej”, co prowadzi do uznaniowości w działaniach prokuratury i sądów.
- Kwestie statystyczne: W opinii przywołano badania wskazujące, że organy ścigania mogą podlegać presji na wykazywanie wyników statystycznych. Procedowanie spraw z art. 62 (posiadanie) jest prostsze dowodowo niż ściganie przestępczości zorganizowanej, co może zniechęcać do stosowania umorzeń z art. 62a.
- Koszty systemowe: Angażowanie policji, prokuratury i sądów do spraw dotyczących posiadania niewielkich ilości substancji generuje obciążenie finansowe i kadrowe dla wymiaru sprawiedliwości.
W opinii merytorycznej zawarto również tezę, iż legalizacja lub depenalizacja pozwala państwu na „przywrócenie kontroli nad rynkiem narkotykowym”, co oparto na analizie doświadczeń innych państw europejskich (m.in. Niemiec, Czech, Portugalii).
Stan prac i kontekst polityczny
Dezyderat nr 176 jest drugim dokumentem tego typu w obecnej kadencji Sejmu, dotyczącym ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Poprzedni wniosek, postulujący depenalizację posiadania 15 gramów suszu i uprawy jednej rośliny, spotkał się z negatywną odpowiedzią ówczesnego Ministra Sprawiedliwości, Adama Bodnara.
Obecnie merytoryczną odpowiedzialność za odpowiedź na Dezyderat nr 176 ponosi minister Żurek. Zgodnie z art. 159 Regulaminu Sejmu, organ, do którego skierowano dezyderat, obowiązany jest ustosunkować się do niego w terminie 30 dni.
Należy podkreślić, że sam fakt uchwalenia dezyderatu nie zmienia obowiązującego stanu prawnego. Posiadanie marihuany, niezależnie od ilości, pozostaje w Polsce czynem zabronionym (przestępstwem), zagrożonym karą pozbawienia wolności do lat 3 (zgodnie z art. 62 ust. 1 Ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii).
Będziemy monitorować stronę sejmową w oczekiwaniu na oficjalną odpowiedź Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.
