Piekielny proszek

Heroina, tytułowa bohaterka powieści Tomasza Piątka, nie jest bohaterką heroiczną. To narkotyk, braun, proszek, najważniejsza rzecz dla grupki pozornie szczęśliwych warszawiaków.

Autor był jednym z nich. Absolwent lingwistyki włoskiej uczelni, dziennikarz prasowy i radiowy, publicysta, współpracownik telewizji, przez dwa lata był uzależniony od heroiny. Wyzwolił się z nałogu, ale nie udało się to żadnemu z bohaterów książki, także jego imiennikowi. Piątek podkreśla, że zmieniając realia i osoby, przedstawił historie, które wydarzyły się naprawdę.

Historie wstrząsające i przy tym różne od wszystkich, do których w związku z narkomanią przywykliśmy. Heroina napisana jest po mistrzowsku. Nad pierwszymi siedemnastoma stronami autor pracował dwa lata, co zaowocowało ogromnym wyczuciem słowa i wewnętrzną dyscypliną tekstu. Oryginalna pod względem literackim, precyzyjnie skonstruowana, dobrze wykorzystująca inwersje i powtórzenia, Heroina opisuje świat młodych, zamożnych ludzi aktywnych zawodowo, których wizerunek kłóci się z potocznym wyobrażeniem o narkomanach. Okazuje się jednak, że i oni w pogoni za przyjemnością są w stanie zrezygnować ze wszystkiego dla narkotyku, który stopniowo niepodzielnie zawładnie ich życiem. W takiej sytuacji śmierć okazuje się wybawieniem, bo kładzie kres „nietypowym moralnie doświadczeniom”, czyli przeważnie bezinteresownym podłościom, których dopuszczają się wobec rodziny i przyjaciół.

Skrajne stany - narkotycznych męczarni, ale także upojeń - właśnie dlatego, że opisane językiem rzeczowym i beznamiętnym, zapadają głęboko w pamięć. Dlatego Heroina jest niebezpieczna. Bo o ile upadek bohaterów pozostawia wrażenie dręczącego koszmaru, o tyle ich ekstazy mogą budzić niebezpieczne tęsknoty. Ale okazuje się, że narkotyczna rozkosz jest gorsza niż fizyczne i psychiczne cierpienia, których przyczyną jest heroina. Niszczy osobowość, zabija w człowieku duszę. Ludzie nie są w stanie bez szwanku znieść zbyt łatwych i zbyt intensywnych przyjemności. Wiedział o tym z autopsji także inny znawca przedmiotu, Baudelaire, który w Sztucznych rajach pisał o działaniu lżejszego od heroiny haszyszu: „Człowiek chciał być Bogiem i oto wkrótce, mocą nieuchwytnego prawa moralnego spada niżej swej rzeczywistej natury”.

Jest nadzieja, że dzięki takim świadectwom, jak książka Piątka, heroina będzie już tylko bohaterką równie dobrych powieści.