Marihuana wpływa na chorych odwrotnie niż na zdrowych. Jest nadzieja na nową terapię?

Używanie konopi indyjskich wiąże się z łagodniejszymi objawami choroby afektywnej dwubiegunowej (ChAD) – wynika z badań opublikowanych na łamach „Translational Psychiatry”. Okazuje się, że na osoby z ChAD konopie mogą wpływać odwrotnie niż na osoby zdrowe. Autorzy badań przestrzegają jednak przed wyciąganiem zbyt daleko idących wniosków (czyli na przykład przez zalecaniem chorym stosowania konopi). Mimo to w ich ocenie uzyskane wyniki powinny stanowić przyczynek do dalszych, zakrojonych na szerszą skalę, analiz.

„Osoby z chorobą afektywną dwubiegunową (ChAD) zmagają się z trudną, trwającą całe życie chorobą, która powoduje u nich regularne przechodzenie od manii do epizodów depresyjnych, co poważnie zakłóca ich życie i prawdopodobnie przyczynia się do 1/3 prób samobójczych, skracając oczekiwaną długość życia nawet o 20 lat, a także negatywnie wpływając na ich życie, życie ich przyjaciół i rodziny” – wyjaśnia Jared W. Young z University of California San Diego i VA San Diego Healthcare System, jeden ze współautorów badania, cytowany przez portal PsyPost.

Chorzy na ChAD często zmagają się także z deficytami w zachowaniach ukierunkowanych na cel, takich jak podejmowanie decyzji i kontrola hamująca. Te zaburzenia poznawcze mogą prowadzić do impulsywnych działań i angażowania się w zachowania ryzykowne. Nie od dziś wiadomo, że znaczna grupa tych pacjentów przyznaje się do regularnego używania konopi indyjskich. Chorzy deklarują, że robią to w ramach samoleczenia. Twierdzą, że konopie pomagają im łagodzić objawy takie jak natłok myśli czy nadpobudliwość. Statystyki przytoczone na łamach „Translational Psychiatry” mówią o 70 proc. chorych w porównaniu do 26 proc. w populacji ogólnej.

.. Lekarze patrzą na ten wysoki wskaźnik z niepokojem. Przewlekłe używanie konopi indyjskich u osób zdrowych jest bowiem powiązane z pogorszeniem funkcji poznawczych (gorszą pamięcią, obniżoną koncentracją i trudnościami w podejmowaniu decyzji). Celem badania, którego wyniki opublikowano niedawno w „Translational Psychiatry” było sprawdzenie, czy te negatywne skutki dotyczą również chorych na ChAD. Jego autorzy zaznaczają, że z przeprowadzonego przez nich przeglądu publikacji wynika, że już wcześniej istniały dwa badania wskazujące na powiązania między używaniem konopi przez chorych a poprawą funkcji poznawczych.

Badania nad wpływem konopi indyjskich na chorych na ChAD

Naukowcy zrekrutowali 87 uczestników w wieku od 18 do 50 lat. Podzielili ich na cztery grupy. Pierwsze dwie składały się ze zdrowych osób: tych, które używały konopi indyjskich oraz tych, które ich nie używały. Pozostałe dwie grupy składały się z uczestników ze zdiagnozowaną chorobą afektywną dwubiegunową. Do jednej przypisano osoby nieużywające konopi, a do drugiej przewlekłych (ang. chronic) użytkowników. Za „przewlekłe” uznano używanie konopi co najmniej cztery razy w tygodniu przez ostatnie 90 dni. Z kolei osoby nieużywające to ci z minimalną ekspozycją w ciągu życia i bez niedawnego używania. Kolejnym krokiem było zbadanie funkcji poznawczych uczestników za pomocą dwóch testów. Jeden, Iowa Gambling Task, mierzył m.in. umiejętność oceniania ryzyka i przewidywania konsekwencji. Drugi test (UCSD Performance-Based Skills Assessment) badał tzw. wydolność funkcjonalną. Obejmował scenariusze odgrywania ról służące ocenie umiejętności życiowych. Badanie koncentrowało się szczególnie na zarządzaniu lekami. Uczestnicy musieli zaplanować złożoną rutynę przyjmowania leków, obejmującą wiele recept, aby wykazać się umiejętnością przestrzegania planu leczenia.

Konopie wpływają na chorych odwrotnie niż na zdrowych?

Wyniki wykazały wyraźną rozbieżność między zdrowymi uczestnikami a osobami z chorobą afektywną dwubiegunową. Osoby zdrowe, ale używające konopi uzyskały gorsze noty w zadaniu hazardowym (Iowa Gambling Task) niż osoby zdrowe „nieużytkownicy” (co było spójne z wcześniejszymi badaniami w tym obszarze).

W przypadku uczestników z ChAD tendencja była odwrotna. Osoby, które nie używały marihuany, wykazywały deficyty w podejmowaniu decyzji. W teście Iowa Gambling Task często wybierały ryzykowne talie i nie korygowały swojej strategii po stracie pieniędzy. Z kolei uczestnicy z chorobą afektywną dwubiegunową, którzy używali marihuany, osiągnęli lepsze wyniki. Były one nie tylko wyższe niż w grupie osób nieużywających marihuany, ale również porównywalne z wynikami osób zdrowych, które jej nie używały. Sugeruje to, że używanie konopi indyjskich wiązało się z normalizacją zdolności podejmowania decyzji w tej konkretnej populacji klinicznej.

Test UCSD Performance-Based Skills Assessment przyniósł podobne rezultaty. Uczestnicy z chorobą afektywną dwubiegunową, którzy nie używali konopi, mieli trudności z zarządzaniem lekami. Osoby używające konopi wykazywały się lepszymi umiejętnościami funkcjonalnymi. Ich zdolność do radzenia sobie ze złożonym schematem przyjmowania leków była statystycznie podobna do zdolności osób zdrowych.

Tylko umiarkowane używanie może przynieść potencjalną korzyść?

Naukowcy przeanalizowali również częstotliwość używania konopi. Stwierdzili, że korzyści poznawcze dla osób z ChAD były związane przede wszystkim z umiarkowanym używaniem. Zdefiniowano je jako używanie konopi od czterech do 24 razy w tygodniu. Intensywne używanie zdefiniowano jako 25 lub więcej razy w tygodniu. Wiązało się ono z gorszą wydajnością. – To odkrycie potwierdza potrzebę zidentyfikowania, który składnik konopi i jaka dawka prawdopodobnie odpowiada za korzystne efekty – powiedział Jared W. Young w wywiadzie dla PsyPost.

Jaki biologiczny mechanizm może stać za korzystnym wpływem konopi na chorych na ChAD?

Autorzy badania podejrzewają, że za korzystnym wpływem konopi na funkcje poznawcze chorych na ChAD może stać ich wpływ na poziom dopaminy. Choroba afektywna dwubiegunowa jest często powiązana z nadmierną transmisją dopaminy w określonych obszarach mózgu, co może prowadzić do impulsywnych zachowań. Wiadomo, że przewlekłe używanie konopi indyjskich z czasem zmniejsza transmisję dopaminy. Badacze sugerują, że konopie indyjskie mogą korygować nierównowagę dopaminy u osób z chorobą afektywną dwubiegunową, poprawiając w ten sposób ich zdolność podejmowania decyzji.

Za wcześnie na rekomendacje dla chorych

Jared W. Young, podsumowując uzyskane wyniki, stwierdził, że „stosowanie marihuany może poprawić funkcje poznawcze u osób z chorobą afektywną dwubiegunową, choć istnieją pewne zastrzeżenia”. Dotyczą one m.in. tego, że badanie wykazało korelację, a nie związek przyczynowo-skutkowy. Trzeba też zwrócić uwagę na niewielką liczbę uczestników – ogranicza to moc statystyczną analizy. Badanie należałoby powtórzyć na większej próbie. Naukowcy ostrzegają przed interpretowaniem wyników jako rekomendacji klinicznej. – Mimo że zaobserwowaliśmy potencjalnie korzystne efekty, używanie konopi indyjskich nadal może mieć szkodliwy wpływ na inne aspekty choroby afektywnej dwubiegunowej i nie należy na razie zachęcać do swobodnego używania konopi – powiedział Young w rozmowie z PsyPost.

Co dalej z badaniami nad wpływem konopi na chorych na ChAD?

Jared W. Young w rozmowie z PsyPost powiedział, że długoterminowym celem jest zbadanie mechanizmów biologicznych leżących u podstaw potencjalnie korzystnego działania konopi indyjskich na chorych na ChAD, poprzez równoległe eksperymenty na ludziach i zwierzętach (badania translacyjne). – Mamy również nadzieję zbadać wpływ określonych wzorców używania konopi indyjskich (np. częstotliwości używania i rodzajów kannabinoidów) na inne objawy choroby afektywnej dwubiegunowej, aby lepiej zrozumieć potencjalne ryzyko i korzyści płynące ze stosowania konopi indyjskich w tej chorobie – stwierdził. – Mamy również nadzieję zrozumieć i obecnie badamy, czy podobne zjawiska występują w innych schorzeniach, w których konopie indyjskie są również stosowane w celu łagodzenia objawów, na przykład u osób z HIV – dodał. Naukowiec zaznaczył też, że „niezwykle ważne jest, aby przyszłe badania testowały rzeczywiste produkty konopne stosowane przez osoby z chorobą afektywną dwubiegunową, w porównaniu z podawaniem konopi w kontrolowanych warunkach laboratoryjnych, zarówno w badaniach z zastosowaniem dawek jednorazowych, jak i wielokrotnych”. Artykuł "Chronic cannabis use in people with bipolar disorder is associated with comparable decision-making and functional outcome to healthy participants" został opublikowany w „Translational Psychiatry” w listopadzie 2025 r.