Nowe badanie opublikowane w „Journal of Psychopharmacology” pokazuje wpływ substancji psychoaktywnych na zachowania przestępcze. Okazuje się, że zażywanie niektórych środków wiąże się z niższym ryzykiem zatrzymań, zaś inne wykazują silne związki z różnymi kategoriami przestępstw.
Autorem badania jest Jesse J. Norris, profesor kryminologii ze State University of New York. Naukowiec chciał sprawdzić, w jaki sposób rzadko analizowane substancje psychoaktywne wiążą się z przestępczością. Jednocześnie autor podkreśla, że sama statystyczna zależność nie oznacza jeszcze, że dana substancja bezpośrednio powoduje przestępcze zachowania. Omówienie wyników znalazło się na portalu PsyPost.
Do przeprowadzenia analizy wykorzystano dane z National Survey on Drug Use and Health z lat 2014–2023. Było to ogólnokrajowe, reprezentatywne badanie, odzwierciedlające strukturę demograficzną całego kraju. Naukowiec oparł swoje analizy na odpowiedziach ponad 544 tys. mieszkańców USA. Ankieta zawierała pytania o zażywanie substancji w różnych okresach życia, zatrzymania przez policję, a także o przestępstwa, do których uczestnicy sami się przyznawali, nawet jeśli nigdy nie zostali za nie ukarani.
Jakie narkotyki są silnie powiązane z przemocą i innymi przestępstwami?
Po przeanalizowaniu wyników okazało się, że największe zależności dotyczyły PCP, czyli fencyklidyny, silnego narkotyku halucynogennego. Osoby, które zażywały tę substancję w ostatnim miesiącu, miały ponad dziesięciokrotnie wyższe szanse na zatrzymanie w ostatnim roku za poważne przestępstwo z użyciem przemocy, czyli morderstwo, gwałt lub poważną napaść. Osoby te miały również większe szanse na zatrzymanie za przestępstwa seksualne i częściej przyznawały się do zaatakowania kilku osób w ostatnim roku. Autor zaznacza jednak, że PCP jest rzadko zażywaną substancją, a większość przestępstw z użyciem przemocy nie ma z nią związku.
Inna rzadko zażywana substancja, GHB (kwas gamma-hydroksymasłowy), również wykazała związek z aktywnością przestępczą. Jest to silnie działająca substancja psychoaktywna, często wykorzystywana jako tzw. pigułka gwałtu. Analiza wykazała, że zażywający GHB byli częściej zatrzymywani za podpalenia, rozboje, włamania i oszustwa.
Niejednoznaczne wyniki stosowania psychodelików
W przypadku psychodelików obraz był bardziej złożony. Przykładowo, psylocybina, która wpływa na percepcję, nastrój i świadomość, wiązała się z niższymi szansami zatrzymań za napaść, rozbój, kradzież i oszustwo. W przypadku innych psychodelików, takich jak tryptamina, DMT, LSD czy Salvia divinorum, wyniki były niejednoznaczne. Czasem te substancje zwiększały ryzyko niektórych przestępstw, a czasem je zmniejszały.
Norris podkreśla, że przyczyną tych różnic nie musi być samo działanie substancji. Znaczenie mogą mieć cechy osób, które po nie sięgają, ich środowisko, status społeczno-ekonomiczny i kontekst używania. Przykładowo, u osób poniżej 18. roku życia używanie psychodelików częściej wiązało się z większym ryzykiem zatrzymań lub dopuszczenia się przemocy. Autor badania przyznaje, że relacja między narkotykami a przestępczością jest złożona i wymaga dalszych, dokładniejszych analiz.
