AI w walce z narkomanią. Szykuje się rewolucja?

Uzależnienie to choroba: na całym świecie wiele osób umiera z powodu przedawkowania leków, przede wszystkim opioidów, które są szalenie niebezpiecznymi substancjami. Używane od lat w lecznictwie bólu, są także nadużywane z powodu ogromnego potencjału do wywoływania euforii i błogostanu. Badacze mają nadzieję, że sztuczna inteligencja pomoże im w walce z tą przypadłością.

W organizmie człowieka znajdują się różne typy receptorów opioidowych. Wiadomo, że aktywacja receptorów mu wpływa na zmianę percepcji odczuwania bólu (jego uśmierzenia) oraz wytworzenie się euforii, to jednak z kolei powoduje uzależnienie fizyczne oraz odpowiada za śmiertelne przypadki przedawkowania leku: bezpośrednią przyczyną zgonu u uzależnionych jest niewydolność krążeniowo-oddechowa spowodowana przez zahamowanie cyklów: wdech-wydech. Z uzależnieniem od opioidów trudno jest walczyć: objawy abstynencyjne są nieprzyjemne, a chorzy cierpią z powodu nawrotów.

Warto jednak zwrócić uwagę na badania przedkliniczne, które wykazały, że blokowanie receptorów opioidowych typu kappa może stanowić obiecujące podejście farmakologiczne do leczenia uzależnionych. Długo utrzymujące się objawy fizyczne i psychiczne (takie jak: depresja, chwiejność emocjonalna, demotywacja, poczucie nawrotu ostrego zespołu odstawienia opioidów) bardzo często prowadzą do powrotu do nałogu. Powstawanie takich stanów wiąże się z deregulacją układu nagrody, a to właśnie receptory typu kappa - według badaczy - niejako "pośredniczą" w przyznawaniu nagród przez mózg: premiując zachowania przynoszące przyjemność. Blokowanie tych receptorów może przynieść istotną korzyść w formie obniżenia objawów uzależnienia od opioidów: słuszność takiego podejścia udowodniono w modelach zwierzęcych: udało się tak zmniejszyć potrzebę używania narkotyków w okresie odstawienia. Naukowcy muszą jednak zidentyfikować substancje blokujące receptorów kappa, a to kosztuje czas i pieniądze.

Tu do głosu dochodzi sztuczna inteligencja

Leslie Salas Estrada z Icahn School of Medicine, jeden z czołowych badaczy na świecie proponuje, aby użyć sztucznej inteligencji. Dzięki temu możliwe będzie zoptymalizowanie tego procesu i zamiast "przesiewać" miliardy różnych związków chemicznych, możliwe jest wyodrębnienie takich, które mają największe szanse na powodzenie. Wykorzystując informacje o receptorze kappa-opioidowym i znanych lekach, przeszkolono model komputerowy do generowania związków, które mogłyby blokować receptor kappa. Wskazano już kilka takich "kandydatów", teraz zostaje te substancje zsyntetyzować i ostatecznie sprawdzić ich zdolność do blokowania receptora kappa-opioidowego w komórkach: czyli przeprowadzić swoiste testy poza środowiskiem wirtualnym.

Jeżeli wszystko się uda, możliwe że wkrótce otrzymamy znacznie więcej oręża w walce z uzależnieniem od opioidów: jednego z najbardziej uporczywych typów uzależnień znanych człowiekowi. Niedawno pisaliśmy na łamach Antyweb o swego rodzaju "szczepionce na fentanyl", która jest w stanie w niedługim czasie ochronić tysiące uzależnionych przed przedawkowaniem tego śmiertelnie niebezpiecznego leku, który jednocześnie jest niewyobrażalnie silnym opioidem syntetycznym. Miło widzieć, że sztuczna inteligencja znacząco pomaga nam w pozbyciu się przypadłości, w stosunku do których byliśmy dotąd bezsilni.