28 krajów podpisało międzynarodowy układ antynikotynowy

Orędownicy traktatu oceniają, że wejdzie w życie w ciągu roku.

"Jest to naprawdę historyczna chwila - powiedział reporterom grecki minister zdrowia Kostas Stefanis. - Myślę, że podpisanie układu wskazuje, że ludzie chcą wystąpić przeciwko zorganizowanym interesom firm tytoniowych. Jest to zwycięstwo zdrowia publicznego na całym świecie".

Tytoń zabija co roku prawie 5 mln osób. Eksperci przewidują, że bez energicznej kampanii antynikotynowej liczba ta w ciągu najbliższych 25 lat może wzrosnąć do 10 milionów rocznie.

Ramową Konwencję w sprawie Kontroli Tytoniu - pierwszy układ w dziejach Światowej Organizacji Zdrowia - przyjęto w zeszłym miesiącu po przeszło trzech latach trudnych rokowań. Zastrzeżenia do tekstu wysuwały głównie Stany Zjednoczone, kraj, gdzie swe siedziby ma wiele najpotężniejszych koncernów tytoniowych świata. W ostatniej chwili Waszyngton poparł układ, ale nie wyjawił, czy i kiedy podpis pod układem złoży prezydent George W. Bush ani czy i kiedy dokument uzyska ratyfikację w Kongresie USA.

Układ wejdzie w życie, gdy podpisze go i ratyfikuje co najmniej 40 krajów. W poniedziałek dokument podpisało m.in. 10 z 15 krajów Unii Europejskiej oraz Czechy i Węgry.

Układ zaostrza kontrolę nad obrotem wyrobami tytoniowymi. Wszystkie kraje powinny w ciągu trzech lat zapewnić, aby opakowania i napisy (takie jak "light") nie stwarzały "fałszywego wrażenia", iż niektóre wyroby są mniej szkodliwe od innych. Ostrzeżenia, że palenie szkodzi zdrowiu, powinny zajmować co najmniej 30 procent powierzchni opakowania.

W ciągu pięciu lat kraje-strony układu powinny doprowadzić do całkowitego zakazu reklam, promocji i sponsorowania wyrobów tytoniowych, wszakże pod warunkiem iż pozwala na to konstytucja. Stany Zjednoczone oświadczyły w trakcie rokowań nad układem, że ich konstytucja uniemożliwia wprowadzenie takiego zakazu, bo gwarantuje wolność słowa.

Niepalących należy chronić przed skutkami palenia w miejscach pracy, środkach transportu publicznego i zamkniętych pomieszczeniach publicznych.

Układ wprowadza zakaz sprzedaży tytoniu niepełnoletnim. Nie mogą oni mieć dostępu do automatów sprzedających papierosy.

Układ zaleca też wszystkim krajom uchwalenie ustaw przewidujących "odpowiedzialność karną i cywilną (za wprowadzanie w błąd palaczy), w tym w uzasadnionych wypadkach także odszkodowania" (dla ofiar nałogu).