Przez lata Holandia uchodziła w oczach świata za symbol liberalizmu obyczajowego. W praktyce jednak obraz ten od dawna był jedynie uproszczeniem. Owszem, coffeeshopy mogły sprzedawać marihuanę, ale ich zaopatrzenie wciąż funkcjonowało w szarej strefie. Sprzedaż „z przodu” była tolerowana, lecz dostawy „od zaplecza” pozostawały nielegalne. Ten model przez dekady uchodził za pragmatyczny kompromis, choć w rzeczywistości stanowił raczej elegancko opakowaną hipokryzję: państwo akceptowało detal, przymykając oko na fakt, że cały wcześniejszy łańcuch dostaw znajduje się poza prawem.

Dyskusja o marihuanie bardzo często grzęźnie już na poziomie samych pojęć. Jedni mówią o legalizacji, inni o dekryminalizacji, jeszcze inni o depenalizacji, a potem wszyscy kłócą się, jakby te słowa oznaczały dokładnie to samo. Otóż nie oznaczają. I właśnie od wyprostowania tych definicji trzeba zacząć.

Przez całe lata w debatach o marihuanie wracał jak bumerang ten sam straszak, że jeśli zrobimy z tego legalny produkt dla dorosłych, nastolatki masowo zaczną po niego sięgać. Logika wydawała się wręcz banalna, ponieważ skoro coś staje się ogólnodostępne, kupowane w sklepach i społecznie akceptowalne, to dzieciaki siłą rzeczy będą miały do tego łatwiejszy dostęp. Stany Zjednoczone dały nam jednak idealny poligon doświadczalny, bo pierwsze stany, jak Colorado czy Washington, otworzyły swoje rynki już w 2012 roku, a po nich do zmiany prawa przyłączyły się kolejne. Po kilkunastu latach prowadzenia analiz statystycznych okazuje się, że ponure prognozy przeciwników zmian poniosły całkowitą klęskę.