|
29
____
Naltrekson
|
||
|
ttum. J. Rybakowski
|
||
|
Naltrekson [w Polsce dostępny
jako preparat Nemexin, tabl. 50 mg przyp, tłum.] jest
syntetycznym antagonistą receptorów opioidowych nie
mającym właściwości agonistycznych.
Budowę cząsteczkową naitreksonu
przedstawiono na ryc. 29-1.
DZIAŁANIE
FARMAKOLOGICZNE
Farmakodynamika
Naltrekson znacznie zmniejsza lub
całkowicie blokuje przez wiązanie się z receptorami
opioidowymi -- subiektywne odczucia w
trakcie dożylnego podawania opioidów.
Podawanie naitreksonu nie
powoduje rozwoju tolerancji ani uzależnienia. Nie jest on
lekiem działającym na zasadzie
awersyjnej i nie powoduje wystąpienia reakcji typu
disulfiramu ani w następstwie
użycia substancji opiatowych lub opioidowych, ani po
spożyciu alkoholu (rozdz. 12).
Farmakokinetyka
Naltrekson jest czystym
antagonistą receptorów opioidowych. Mimo że po podaniu
doustnym dobrze wchłania się z przewodu pokarmowego,
podlega w znacznym stopniu efektowi pierwszego
przejścia" metabolicznego, a biodostępność leku po takim
podaniu wynosi 5-40%. Zarówno lek macierzysty, jak i jego
metabolity są wydalane przede wszystkim przez nerki;
wydalanie w moczu nie zmienionego naitreksonu wynosi
mniej niż 2% dawki doustnej, wydalanie zaś w
kale stanowi mało znaczącą drogę
eliminacji leku. Średni okres półtrwania w ustroju
naitreksonu i jego metabolitów
wynosi odpowiednio 4 i 13 h.
WSKAZANIA I ZASADY
STOSOWANIA KLINICZNEGO
Naltrekson jest używany w
leczeniu alkoholizmu i uzależnienia od narkotyków. Jest
dostępny w postaci powlekanych tabletek
po 50 mg.
|
||
|
||
|
Ryc. 29-1. Budowa cząsteczkowa
naltreksonu
|
||
|
172 Farmakoterapia w zaburzeniach
psychicznych
Uzależnienie od
alkoholu
Naltrekson zmniejsza głód
alkoholu prawdopodobnie przez blokowanie uwalniania
endogennych opioidów. U większości
chorych zalecana jest dawka 50 mg na dobę. Pomaga
ona w utrzymaniu abstynencji przez zapobieganie
nawrotom picia i zmniejszanie spożycia alkoholu.
Naltrekson jest tylko jednym z wielu
elementów w leczeniu alkoholizmu. Czynniki
związane z dobrym wynikiem leczenia obejmują
sposób, intensywność oraz czas trwania leczenia, właściwe
leczenie współistniejących zaburzeń, uczestnictwo
pacjenta w środowiskowych grupach samopomocy (np.
anonimowych alkoholików) oraz stosowanie leczenia zgodnie
z zaleceniami. W celu osiągnięcia możliwie najlepszych
wyników leczenia powinno się korzystać z technik
wspomagających udział chorego na wszystkich etapach
leczenia, szczególnie stosowanie przez niego leczenia
farmakologicznego zgodnie z zaleceniami.
Uzależnienie od
opioidów
Naltrekson blokuje euforyzujące
działanie opioidów i pomaga w utrzymaniu abstynencji
przez zapobieganie występowaniu poczucia euforii
(high) związanego z użyciem narkotyków.
Naltrekson nie jest skuteczny w odniesieniu do środków o
działaniu nienarkotycznym (np. kokainy). Leczenie powinno
się rozpoczynać od dawki 25 mg naltreksonu, która
następnie może zostać zwiększona do 50
mg na dobę.
Leczenia naltreksonem nie powinno
się rozpoczynać, dopóki chory nie pozostaje wolny od
opioidów co najmniej przez 7-10
dni. Zgłaszanie abstynencji od opiatów przez osobę
uzależnioną powinno zostać potwierdzone
wynikiem badania moczu chorego. Jeśli istnieje
jakiekolwiek podejrzenie istnienia uzależnienia od
opioidów, należy wykonać test obciążenia naloksonem (tab.
29-1). Jeśli objawy abstynencji opioidowej pojawiają się
po podaniu naloksonu, to leczenia
naltreksonem nie powinno się
rozpoczynać.
TABELA 29-1
TEST OBCIĄŻENIA
NALOKSONEM
Testu obciążenia naloksonem nie
powinno się wykonywać u chorych wykazujących objawy
kliniczne odstawienia opioidów oraz u chorych, w których
moczu wykryto opioidy. Test obciążenia naloksonem można
wykonać zarówno poprzez dożylne, jak i poprzez podskórne
podanie leku Podanie dożylne. Po
przeprowadzeniu oceny stanu chorego należy pobrać do
sterylnej strzykawki 0,8 mg naloksonu. W razie wyboru
podania dożylnego należy wstrzyknąć 0,2 mg naloksonu i
pozostawiając igłę w żyle chorego, obserwować go przez
30 s pod kątem wystąpienia objawów odstawienia. Jeśli
takich objawów się nie stwierdza, należy wstrzyknąć
pozostałych 0,6 mg leku, a chory powinien być obserwowany
przez 20 min pod kątem wystąpienia objawów odstawienia
opioidów Test
podskórny. W razie wyboru podania podskórnego
należy podać 0,8 mg leku podskórnie i przez 20 min
obserwować chorego pod kątem ewentualnego wystąpienia
objawów zespołu odstawienia
Warunki i sposób
obserwacji chorego. Należy monitorować czynności
życiowe chorego oraz obserwować go pod kątem możliwego
wystąpienia objawów zespołu odstawienia. Ważne jest
również pytanie pacjenta o jego odczucia subiektywne. Do
objawów odstawienia opioidów zalicza się m.in.:
objawy
obiektywne: nadmierną ilość wydzieliny w jamie
nosowej lub wyciek z nosa, łzawienie,
ziewanie, nadmierne pocenie się, drżenie, wymioty oraz
piloerekcję (gęsią skórkę)
objawy
subiektywne: poczucie zmiany temperatury, bóle
stawów, kości i mięśni, uczucie przelewania w żołądku
oraz formikacje (uczucie robaków pełzających pod skórą)
Interpretacja testu obciążenia
naloksonem. Wystąpienie wymienionych objawów
wskazuje na ryzyko dla chorego związane z podawaniem
naltreksonu; wówczas nie należy go podawać. Jeśli
nie obserwuje się objawów zespołu
odstawienia, nie zostały one wywołane ani nie
występowały w wywiadzie, podawanie naltreksonu
jest możliwe. Jeśli istnieją jakiekolwiek wątpliwości,
czy chory pozostaje w stanie wolnym od
opioidów lub czy jeszcze występuje u niego zespół
odstawienia, naltrekson należy
odstawić, a próbę obciążenia powtórzyć po 24
h
|
||
|
Naltrekson 173
Sposób dawkowania naltreksonu
można dostosować w taki sposób, aby ułatwić choremu
przestrzeganie zasad leczenia. Chory np. może otrzymywać
50 mg naltreksonu w każdy dzień powszedni oraz dawkę 100
mg w soboty; może również otrzymywać 100 mg leku co drugi
dzień lub – mg co trzeci dzień. Taki sposób dawkowania
umożliwia wielu chorym leczonym naltreksonem utrzymanie
abstynencji od opioidów.
DZIAŁANIA NIEPOŻĄDANE
Pięć do piętnastu procent chorych
otrzymujących naltrekson w celu leczenia uzależnienia
alkoholowego podaje występowanie nieswoistych objawów
ubocznych, głównie dolegliwości żołądkowo-jelitowych. W
celu uniknięcia objawów ubocznych można zastosować
początkowo dawkę 25 mg na dobę, stosować lek w dawce
podzielonej lub wybrać najlepszą porę dnia do
przyjmowania leku; jednakże żadna modyfikacja dawki ani
sposobu jej podawania nie jest skuteczna w zmniejszaniu
nasilenia objawów ubocznych u wszystkich chorych.
U osób uzależnionych od opioidów
mogą wystąpić po podaniu naltreksonu nasilone objawy
zespołu ich odstawienia. Objawy takie zwykle występują
przed upływem 5 min od podania naltreksonu i mogą trwać
do 48 h. Zmiany w stanie psychicznym chorego obejmują
splątanie, senność oraz omamy wzrokowe. Jeżeli wystąpi
znaczna utrata płynów z powodu wymiotów i biegunek, to
może być konieczne dożylne podawanie płynów. Z tego
względu lekarz przed rozpoczęciem leczenia naltreksonem
powinien być pewien, że chory nie używa opioidów.
Działanie naltreksonu u
ciężarnych i karmiących jest nieznane, z tego więc
względu nie należy go u nich stosować. Nie prowadzono
badań nad bezpieczeństwem stosowania naltreksonu u
dzieci.
INTERAKCJE
Nie prowadzono badań oceniających
możliwe interakcje między naltreksonem i innymi lekami (z
wyjątkiem opioidów). Z tego względu przy jednoczesnym
używaniu naltreksonu i innych leków konieczne jest
zachowanie ostrożności.
Chorzy otrzymujący naltrekson
mogą nie reagować na leki zawierające opioidy, takie jak
preparaty używane w leczeniu kaszlu i przeziębienia,
preparaty przeciwbiegunkowe oraz opioidowe leki
przeciwbólowe. W sytuacjach naglących, gdy u chorego
otrzymującego naltrekson konieczne jest zastosowanie
znieczulenia opioidowego, wymagana dawka leku opioidowego
może być większa niż zwykle, a występująca po jej podaniu
depresja ośrodka oddechowego może być głębsza i
przedłużona; w takich przypadkach należy zachować
szczególną ostrożność.
Więcej na ten temat zob. w:
J.H. Jaffe: Cocaine-Related Disorders, CTP/VI,
rozdz. 13.6, s. 817-831; J.H. Jaffe: Opioid-Related
Disorders, CTP/YI, rozdz. 13.9, s.
842-864.
|
||