|
31
|
||
|
Takryna
ttum. J. Landowski
|
||
|
Takryna (tetrahydroaminoakrydyna
-- THA; Cognex) jest w Stanach Zjednoczonych pierwszym
zaaprobowanym przez FDA lekiem do leczenia zaburzeń
procesów poznawczych w otępieniu typu Alzheimera.
Zasadniczym mechanizmem działania takryny jest hamowanie
rozkładu acetyłocholiny. Budowę cząsteczkową takryny
przedstawia ryc. 31-1.
DZIAŁANIE
FARMAKOLOGICZNE
Farmakokinetyka
Takryna jest szybko wchłaniana z
przewodu pokarmowego. Po pobraniu doustnym szczyt
stężenia w osoczu krwi osiąga po 90 min. Jest szybko
metabolizowana i dezaktywowana w wątrobie. Okres
półtrwania takryny wynosi około 3-4 h, dlatego konieczne
jest zażywanie jej 3x dz.
Farmakodynamika
Takryna jest odwracalnym,
nieacetylującym inhibitorem acetylocholinesterazy
enzymu katabolizującego acetylocholinę. Zahamowanie
enzymu prowadzi do podwyższenia stężenia acetyłocholiny w
szczelinie synaptycznej.
WSKAZANIA I
ZASTOSOWANIE
Obecnie jedynym wskazaniem do
stosowania takryny są łagodne bądź średnio nasilone
postacie otępienia typu Alzheimera. Nie zbadano
dostatecznie skuteczności tego leku u chorych w innych
postaciach otępienia.
Przed rozpoczęciem leczenia
takryna należy przeprowadzić pełne badanie fizykalne i
laboratoryjne ze szczególnym zwróceniem uwagi na próby
wątrobowe i podstawowe wskaźniki hematologiczne. Leczenie
należy rozpocząć od dawki 40 mg dziennie, a następnie
zwiększać ją co 6 tyg. o dalsze 40 mg do dawki 160 mg
dziennie. Wskaźnikiem tolerancji poszczególnych dawek
jest obecność objawów niepożądanych i poziom aktywności
aminotransferazy alaninowej (A1AT) w surowicy krwi. Dawki
dziennej powyżej 160 mg należy unikać.
Takryna powinna być podawana 3
lub 4xdz., najlepiej 1 h przed posiłkami, ponieważ jej
wchłanianie podlega redukcji mniej więcej o 25%, gdy jest
przyjmowana z posiłkiem lub w ciągu następnych 2
h.
|
||
|
Ryc. 31-1. Budowa cząsteczkowa
takryny
|
||
|
188 Farmakoterapia w zaburzeniach
psychicznych
DZIAŁANIA NIEPOŻĄDANE
Około 70% pacjentów, którzy
rozpoczęli leczenie takryną, jest zdolnych do jej
tolerowania w ciągu dłuższego leczenia. Najbardziej
kłopotliwymi i powszechnymi objawami niepożądanymi są
podwyższenie aktywności A1AT, nudności, wymioty, bóle
mięśniowe, zanik łaknienia, wypryski skórne. Leczenie
takryną może powodować również utratę masy ciała i
wzmożoną potliwość. Objawy te występują jednak tylko u
niespełna 2% leczonych. Podwyższenie transaminaz
występuje charakterystycznie w pierwszych
6-12 tyg. leczenia. Objawy
uboczne związane z układem cholinergicznym zależą od
dawki leku.
Hepatotoksyczność
Stosowaniu takryny może
towarzyszyć wzrost w osoczu aktywności A1AT i
transaminazy asparaginowej (AspAT). Mierzenie aktywności
A1AT jest bardziej czułym wskaźnikiem hepatoto-ksycznego
działania takryny. U 95% wszystkich pacjentów, u których
występuje podwyższenie w surowicy AIAT, pojawia się ono w
pierwszych 18 tygodniach leczenia. Po odstawieniu takryny
średnio w ciągu 4 tyg. dochodzi do normalizacji
aktywności A1AT.
Aktywność A1AT i AspAT powinna
być oznaczana co tydzień przez pierwszych 18 tyg., co
miesiąc przez następne 4 miesiące, a następnie co kilka
miesiący. Cotygodniowe oznaczanie poziomu transaminaz
powinno być prowadzone co najmniej przez 6 tyg. po każdym
zwiększeniu dawki leku. TJ pacjentów z nieznacznie
podwyższoną aktywnością A1AT poziom enzymu powinien być
monitorowany co tydzień. U pacjentów ze średnio lub
znacznie podwyższoną jego aktywnością należy natychmiast
przerwać leczenie, co tydzień monitorować poziom enzymu i
wstrzymać się ze stosowaniem takryny, dopóki aktywność
AIAT nie powróci do normy. U każdego pacjeta z
podwyższoną aktywnością AIAT i żółtaczką leczenie takryną
należy przerwać i więcej do niego nie powracać.
INTERAKCJE
Informacje o interakcjach takryny
z innymi lekami są ograniczone, z pewnością jednak należy
być ostrożnym przy łączeniu jej ze środkami o działaniu
cholinomimetycznym. Należy unikać jednoczesnego podawania
takryny z lekami antagonizującymi czynność układu
cholinergicznego (np. leków trójpierścieniowych).
Więcej na ten temat zob. w: JA.
Grebb: Tacrine, CTP/YI, rozdz. 32.21, s.
2079-2083.
|
||