|
27
_____
Lewodopa
ttum. K. Fabiańczyk
|
||
|
L-dopa, znana także jako lewodopa
(Larodopa, Dopar), jest działającym pośrednio agonista
dopaminy, używanym głównie w leczeniu polekowych zespołów
pozapiramidowych, takich jak parkinsonizm. Budowa
cząsteczkowa L-dopy jest przedstawiona na ryc.
27-1.
DZIAŁANIE
FARMAKOLOGICZNE
Farmakokinetyka
L-dopa jest szybko wchłaniana po
podaniu doustnym; po 30 min do 2 h jej stężenie w
surowicy osiąga szczyt. Okres półtrwania wynosi 1 -3 h.
Wchłanianie L-dopy może być znacznie zmniejszone przez
zmiany w pH żołądka i po posiłkach. L-dopa jest prawie w
całości dekarboksylowana obwodowo przez dekarboksylazę
1-aminokwasów. Dopamina dekarboksylowana postać
lewo-dopy jest farmakologicznie aktywna, lecz nie
przenika bariery krewmózg. trategia łączenia L-dopy z
obwodowym inhibitorem dekarboksylazy L-dopy, takim jak
karbidopa, powoduje bardziej efektywny transport dopy do
o.u.n. Dostępna kombinacja L-dopy i karbidopy to Sinemet.
Dopamina jest szybko i całkowicie metabolizowana głównie
do kwasu homowanilinowego, wydalanego w moczu.
Farmakodynamika
L-dopa, przekształcona w dopaminę,
uzupełnia opróżnione zapasy endogennej dopaminy.
WSKAZANIA
L-dopa nie jest stosowana w
terapii zaburzeń psychicznych, ale jest przydatna w
leczeniu poneuroleptycznych objawów i zespołów
pozapiramidowych, takich jak parkinsonizm, ostra akatyzja
i choreoatetotyczne drżenie okolicy ust (tzw. zespół
króliczkowy). L-dopa łagodzi objawy zespołu niespokojnych
nóg.
WSKAZÓWKI
KLINICZNE
W połączeniu z obwodowym
inhibitorem dekarboksylazy karbidopa L-dopa jest
lekiem z wyboru w leczeniu idiopatycznego parkinsonizmu.
Podaje się ją doustnie z posiłkami. Dawki początkowe
100 mg 3xdz. mogą być zwiększane do czasu uzyskania
poprawy. Niekiedy,
|
||
|
||
|
Ryc. 27-1. Budowa cząsteczkowa
L-dopy
|
||
|
168 Farmakoterapia w zaburzeniach
psychicznych
zwłaszcza podczas leczenia
wysokimi dawkami, występują objawy niepożądane pod
postacią hiperkinez (w postaci ruchów atetotycznych lub
dystonii). Szczególnie po długotrwałej terapii okresy
bradykinezji mogą się przeplatać z okresami sprawnego
poruszania się lub hiperkinez. Staranne dawkowanie
L-dopy, unikanie przyjmowania białka podczas dnia czy
dodanie bezpośredniego agonisty receptorów dopaminowych
bromokryptyny (Parlodelu) może zmniejszyć objawy
zespołu. Parkinsonizm oporny na terapię L-dopą może się
okazać wrażliwy na leczenie małymi dawkami bromokryptyny
(2,5-30 mg). L-dopa jest dostępna w tabletkach po 100 mg,
250 mg i 500 mg. Na jej działanie szczególnie wrażliwe są
osoby w podeszłym wieku. Działania tego leku nie badano u
dzieci.
DZIAŁANIA
NIEPOŻĄDANE
Objawy uboczne w czasie terapii
L-dopą są częste. Większość działań ubocznych jest
związanych z wielkością dawki lub odstawieniem leku. We
wczesnej fazie leczenia obserwuje się nudności, wymioty i
zaburzenia rytmu serca. Podczas przewlekłego leczenia
niekiedy pojawiają się ruchy mimowolne i zaburzenia
psychiczne. L-dopa może nasilić lub wywoływać objawy
psychotyczne. U ok. 12% pacjentów leczonych tym lekiem
występuje mania. Może on spowodować podciśnienie
Ortostatyczne. Donoszono, że nagłe odstawienie L-dopy
powodowało objawy podobne do ostrego zespołu
poneuroleptycznego, szczególnie jeśli pacjent
jednocześnie przyjmował antagonistę receptorów
dopaminowych, np. preparat fenotiazynowy czy haloperydol
(Haldol). L-dopy nie powinno się podawać w czasie ciąży.
Lek hamuje laktację i może być wydzielany w mleku.
INTERAKCJE
Leki blokujące receptory
dopaminowe typu 2 (D2) np. fenotiazyny,
haloperydol i inne leki przeciwpsychotyczne - - znoszą
efekt terapeutyczny L-dopy. Jednoczesne użycie
trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych i L-dopy
może spowodować sztywność mięśni, pobudzenie i drżenie,
niekiedy jednak obserwuje się poprawę w zakresie
wykonywania ruchów dowolnych. Ten efekt prawdopodobnie
jest spowodowany właściwościami antycholinergicznymi
leków trójpierścieniowych. L-dopa może potencjalizować
działanie hipotensyjne diuretyków i środków
antyhipertensyjnych. Nie powinno się jej stosować w
połączeniu z inhibitorami monoaminooksydazy (IMAO).
Terapię IMAO należy przerwać przynajmniej na dwa tygodnie
przed podaniem L-dopy. Benzodiazepiny, fenytoina i
pirydoksyna (wit. B6) osłabiają działanie
terapeutyczne L-dopy, selegilina je wzmaga.
|
||
|
Więcej na ten temat zob. w: H.I.
Kapłan, B.J. Sadock: Other Pharmacological Therapies,
CTP/VI, rozdz- 32.27,
|
||