|
Amantadyna
tłum. M. Rzewuska
|
||
|
Amantadyna (Viregyt, Symadine) jest
agonistą dopaminy stosowanym głównie w leczeniu zaburzeń
ruchowych (np. parkinsonizmu) występujących po zastosowaniu
neuroleptyków. Strukturę cząsteczkową amantadyny
przedstawia ryc. 2-1.
|
||
|
DZIAŁANIE
FARMAKOLOGICZNE
|
||
|
Farmakokinetyka
|
||
|
Amantadyna dobrze wchłania się z
przewodu pokarmowego, maksymalne stężenie we krwi osiąga
w przybliżeniu po 2-3 h, okres jej półtrwania wynosi
16-24 h; stąd stałe jej stężenie utrzymuje się od 4-5
dnia leczenia. Jest wydalana w postaci nie zmienionej z
moczem. U osób w podeszłym wieku stężenie tego leku może
być dwukrotnie większe. U chorych z uszkodzeniem nerek
kumuluje się w ustroju.
Farmakodynamika
Amantadyna pobudza
neuroprzekaźnictwo dopaminergiczne w o.u.n.; dokładny
mechanizm działania leku nie jest jednak znany. Może
wiązać się z uwalnianiem dopaminy z pęcherzyków
presynaptycznych, z blokowaniem wychwytu zwrotnego
dopaminy do presynaptycznych zakończeń nerwowych lub z
antagonizmem w stosunku do dopaminergicznych receptorów
postsynaptycznych.
WSKAZANIA
Podstawowym wskazaniem do
stosowania amantadyny w lecznictwie psychiatrycznym jest
wystąpienie objawów pozapiramidowych, np. parkinsonizmu,
akinezy lub tzw. zespołu królicz-kowego
(choreoatetotycznych ruchów i drżenia wokół ust),
spowodowane przez leki przeciwpsychotyczne (np.
haloperydol [Haldol]). W tych zaburzeniach jest ona
równie skuteczna jak leki antycholinergiczne (np.
benzatropina [Cogentin]) i przynosi poprawę mniej więcej
u połowy leczonych. W ostrych dyskinezach, jak się
powszechnie uważa, nie jest równie skuteczna jak leki
antycholinergiczne. Można po nią sięgnąć, gdy niewskazane
jest dołączenie do stosowanej kuracji leku o działaniu
antycholinergicznym. Bywa też stosowana, gdy neuroleptyk
wykazuje nasilone działanie cholinolityczne (np.
Chlorpromazyna [Fenactil, Thorazin]) lub u osób w
starszym wieku, szczególnie narażonych na występowanie
objawów niepożądanych antycholinergicznych zarówno
obwodowych (jak retencja moczu), jak i zespołu
ośrodkowego (majaczenia). W jednym z badań u chorych
przyjmujących neuroleptyki wykazano, że amantadyna w
stopniu mniejszym niż leki antycholinergiczne upośledza
zdolności pamięciowe.
Opisano korzystny wpływ
amantadyny na objawy niepożądane selektywnych inhibitorów
wychwytu serotoniny np. w ospałości, znużeniu i
anorgazmii.
Amantadyna jest stosowana w
praktyce ogólnej w leczeniu parkinsonizmu (niezależnie od
jego przyczyny), także idiopatycznego. Jest też używana
do zapobiegania i leczenia objawowego infekcji grypy
spowodowanej wirusem typu A.
|
||
|
30 Farmakoterapia w zaburzeniach
psychicznych
|
|||
|
" HCI
|
||
|
Ryc. 2-1. Struktura cząsteczkowa
amantadyny
WSKAZÓWKI KLINICZNE
Amantadyna jest dostępna w
kapsułkach po 100 mg i w syropie (50 mg w 5 ml). Stosuje
sie ją doustnie początkowo dwa razy w ciągu dnia w
dawkach po 100 mg, chociaż niekiedy wskazane jest
dwukrotne podawanie dawki 200 mg. U chorych z
uszkodzeniem nerek może być stosowana tylko pod kontrolą
funkcji nerek. Jeśli nastąpi poprawa podczas leczenia
polekowych objawów pozapiramidowych, to lek ten stosuje
się przez 4-6 tyg., a potem odstawia obserwując, czy nie
wystąpią ponownie niepożądane objawy neurologiczne
związane ze stosowaniem leków przeciwpsychotycznych. W
razie decyzji o odstawieniu amantadyny dawkę należy
redukować stopniowo w ciągu 1-2 tyg. Pacjenci przyjmujący
amantadynę nie powinni pić alkoholu.
DZIAŁANIA NIEPOŻĄDANE
Najczęstszymi objawami
niepożądanymi z o.u.n., występującymi u 5-10% leczonych,
są: zawroty głowy, bezsenność, upośledzenie koncentracji
(zależy od dawki). U 15% leczonych występują drażliwość,
depresja, lęk, dyzartria, ataksja (drżenia,
nadpobudliwość). Opisano też poważne objawy z o.u.n., z
wystąpieniem drgawek i psychoz włącznie. Najczęstszym
objawem niepożądanym związanym z obwodowym działaniem
amantadyny są nudności. Mogą wystąpić także bóle głowy,
pogorszenie apetytu, wysypki skórne.
Wynika z tego, że względnymi
przeciwwskazaniami do podawania amantadyny są schorzenia
nerek i padaczka. Podczas stosowania tego leku u chorych
z obrzękami i schorzeniami układu krążenia należy
zachować ostrożność. Nie wolno go stosować u kobiet w
ciąży, gdyż wykazuje działanie teratogenne. Przenika do
mleka matki, więc nie należy go podawać matkom
karmiącym.
Próby samobójcze z użyciem
amantadyny zagrażają życiu. Wśród objawów zatrucia mogą
wystąpić psychozy (splątanie, omamy, agresje) oraz
zatrzymanie akcji serca i oddychania. Leczenie zatrucia
należy rozpocząć od płukania żołądka lub spowodowania
wymiotów.
INTERAKCJE
W opisanym przypadku łącznego
stosowania amantadyny i fenelzyny (Nardil) wystąpiło
znaczne podwyższenie ciśnienia krwi. Działanie
dopaminergiczne amantadyny może zwiększać efekt
pobudzenia o.u.n., powodowany przez leki stymulujące,
takie jak kokaina i sympatykomimetyki (np. amfetamina).
Łączne stosowanie amantadyny i leków pobudzających o.u.n,
może prowadzić do wystąpienia bezsenności, nerwowości,
drażliwości; możliwe jest wystąpienie drgawek i zaburzeń
rytmu serca. Amantadyny nie wolno stosować jednocześnie z
lekami o działaniu antycholinergicznym, ponieważ mogą
nasilić się objawy niepożądane, takie jak splątanie,
omamy, koszmary senne, suchość w ustach, zamazane
widzenie.
Więcej na ten temat zob. w:
G.W. Arana, A.B. Santos: Anticholinergics and
Amantadine, CTP/VI, rozdz- 32.4, s.
1919-1923.
|
|||