REKLAMA




Psychofarmakologia 00 - Przedmowa

Psychofarmakologia 00 - Przedmowa

POCKET HANDBOOK
OF PSYCHIATRIO DRUG TREATMENT
Second Edition
Harold I. Kapłan, M.D.
Professor of Psychiatry, New York University School of Medicine; Attending Psychiatrist, Tisch Hospital, the University Hospital
of the New York University Medical Center;
Attending Psychiatrist, Bellevue Hospital Center;
Consultant Psychiatrist, Lenox Hill Hospital,
New York, New York
Benjamin J. Sadock, M.D.
Professor and Vice Chairman, Department of Psychiatry,
New York University School of Medicine; Attending Psychiatrist, Tisch Hospital, the University Hospital
of the New York University Medical Center;
Attending Psychiatrist, Bellevue Hospital Center;
Consultant Psychiatrist, Lenox Hill Hospital,
New York, New York
tmp600-1.jpg
Williams & Wilkins
A WAYERLY COMPANY
BALTIMORE   PH1I.ADE1.PHIA • I.ONDON   PARIS • BANGKOK BUENOS AIRES • HONC KONG • MUNICH • SYDNEY • TOKYO • WROCŁAW
FARMAKOTERAPIA W ZABURZENIACH PSYCHICZNYCH
Wydanie I polskie pod redakcją Sławomira Sidorowicza
Harold I. Kapłan
Benjamin J. Sadock
Wydawnictwo Medyczne
Urban & Partner
Wrocław 1998
Senior Contributing Editor
Robert Cancro, M.D., Med D.Sc.
Professor and Chairman, Department
of Psychiatry, New York University School
of Medicine; Director, Department of Psychiatry,
Tisch Hospital, the University Hospital of the New York University Medical Center,
Contributing Editor
NORMAN SUSSMAN, M.D.
Clinical Associate Professor of Psychiatry, New York University School of Medicine;
Director, Psychopharmacology Research
and Consultation Service, Bellevue Hospital
Center, New York, New York
New York, New York;
Director, Nathan S. Kline Institute for Psychiatrie Research, Orangeburg, New York
Copyright Š 1996
Williams & Wilkins
351 West Camden Street
Baltimore, Maryland 21201-2436, USA
1-800-638-0672
Managing Editor. Kathleen Courtney Millet
Production Coordinator: Barbara J. Felton
Copy Editor. Bonnie Montgomery
Designer. Wilma Rosenberger Illustration Planner. Lorraine Wrzosek
ISBN 0-683-18006-1
Wszelkie prawa zastrzeżone, szczególnie prawo do przedruku i tłumaczenia na inne języki. Żadna z części tej książki nie może być w jakiejkolwiek formie publikowana bez uprzedniej pisemnej zgody wydawnictwa. Dotyczy to również sporządzania fotokopii, mikrofilmów oraz przenoszenia danych do systemów kom­puterowych.
Prosimy Czytelników, aby w trakcie podejmowania decyzji o sposobie leczenia krytycznie odnosili się do zamieszczonych informacji i konfrontowali je z podanymi w innych dostępnych publikacjach. Przy dawkowaniu leków, zwłaszcza nowych lub rzadko stosowanych, radzimy zapoznawać się również z zalecenia­mi producenta preparatu.
Š Copyright for the Polish edition by Urban & Partner, Wrocław 1998 Publikacja wydana we współpracy z firmą Servier Polska
SERVIER
Redaktor naukowy wydania polskiego: dr hab. med. Sławomir Sidorowicz Katedra i Klinika Psychiatrii AM we Wrocławiu
Z angielskiego tłumaczyli:
lek. med. Karol Fabiańczyk — Katedra i Klinika Psychiatrii AM w Szczecinie
(rozdz. 4, 13, 15, 17, 25-27, 34) prof. dr hab. med. Jerzy Landowski — I i II Klinika Chorób Psychicznych AM w Gdańsku
(rozdz. 14, 16, 23, 24, 31, 33, 36, 41) prof. dr hab. med. Janusz Rybakowski — Klinika Psychiatrii Dorosłych AM w Poznaniu
(rozdz. 12, 18, 19, 21, 28-30, 35, 40) doc. dr hab. med. Małgorzata Rzewuska — Instytut Psychiatrii i Neurologii w Warszawie
(rozdz. 2, 3, 5, 7-11, 20, 22, 37) dr hab. med. Sławomir Sidorowicz — Katedra i Klinika Psychiatrii AM we Wrocławiu
(rozdz. 1, 6, 39, 42, 43) Rozdz. 32 i 38 zostały napisane przez dra hab. med. Sławomira Sidorowicza
Lektor: dr n. med. Mirosław Mrukowicz Redaktor: dr n. hum. Andrzej Szubert Redaktor-producent: Grzegorz Ociepka
Opracowanie skorowidza: lek. med. Artur Płoch
Kierownictwo lektoratu: dr n. med. Mirosław Górnicki Kierownictwo edycji: Wiesława Jeleńska-Hombek
ISBN 83-85842-97-7
Wydawnictwo Medyczne Urban & Partner, ul. M. Skłodowskiej-Curie 55/61
50-950 Wrocław, tel. 071/3285487, 3283068, 3283069, fax 071/3284391
Druk: Drukarnia Narodowa, Kraków
Przedmowa
W drugim wydaniu podręcznika pt. Pocket Handbook of Psychiatric Drug Treatment omówiono najnowsze osiągnięcia w leczeniu zaburzeń psychicznych. Jest to najszybciej roz­wijająca się dziedzina psychiatrii.
Książka jest przeznaczona dla psychiatrów i lekarzy specjalizujących się w psychiatrii, studentów medycyny oraz dla innych osób zainteresowanych lecznictwem psychiatrycznym. Podręcznik przyda się również lekarzom rodzinnym oraz lekarzom innych specjalności, którzy w terapii zaburzeń emocjonalnych leki psychotropowe przepisują częściej nawet niż psychiatrzy. Zapewnia on łatwy i szybki dostęp do informacji na temat farmakoterapii zaburzeń psychicznych u dzieci i osób dorosłych.
Część materiału pochodzi z szóstego wydania Comprehensive Textbook of Psychiatry (CTP) oraz siódmego wydania Synopsis of Psychiatry Kapłana i Sadocka. Rozwinięto go i uzupełniono informacjami o obecnym stanie wiedzy na temat psychofarmakologii klinicznej.
UKŁAD PODRĘCZNIKA
W pierwszej części opisano zasady, jakimi należy się kierować zlecając leki. Szczególny nacisk położono na zagadnienia tak ważne w praktyce, jak wybór leku, leczenie skojarzone, informowanie o leczeniu i świadoma zgoda pacjenta, działania niepożądane, interakcje lękowe, psychofarmakoterapia w okresie dzieciństwa, u dorosłych, w podeszłym wieku, w okresie ciąży i karmienia oraz w chorobach somatycznych.
Nowa klasyfikacja leków
W podręczniku przedstawiono nową klasyfikację leków, opisaną po raz pierwszy w szóstym wydaniu Synopsis of Psychiatry. Podział leków opiera się na ich właściwościach farmakologicz­nych i mechanizmach działania, a nie na tradycyjnych przesłankach klinicznych (leki tymoleptycz­ne, neuroleptyczne, przeciwmaniakalne i przeciwlękowe). Za taką zmianą przemawia szereg argumentów. Wiele leków przeciwdepresyjnych można stosować w leczeniu zaburzeń lękowych. Niektóre anksjolityki są podawane w psychozach jako leczenie wspomagające. Leki poszczegól­nych grup bywają stosowane w terapii rozmaitych innych schorzeń, np. w zaburzeniach odżywiania się, stanach paniki, zaburzeniach kontroli impulsów. Takie leki, jak karbamazepina i propranolol są stosowane w terapii różnych zaburzeń psychicznych, a nie należą do żadnej wymienionej kategorii klinicznej. Według nowej klasyfikacji np. leki przeciwpsycho­tyczne (neuroleptyki) dzielą się na: 1) antagonistów receptora dopaminy (np. Chlorpro­mazyna i haloperydol) oraz 2) klozapinę, wyodrębnioną ze względu na swoiste właściwości farmakologiczne.
Alfabetyczny wykaz leków
Alfabetyczny układ nazw leków znacznie ułatwia odnalezienie potrzebnych informacji. Poszczególne leki są wyczerpująco omówione w odpowiednich rozdziałach podręcznika. Informa­cje o leku obejmują: 1) nazwę i budowę chemiczną; 2) nazwy preparatów handlowych i dawkowanie; 3) właściwości farmakologiczne (z farmakokinetyką i farmakodynamiką włącznie); 4) wskazania i zastosowanie w praktyce klinicznej; 5) zasady stosowania u dzieci, u osób w podeszłym wieku, u kobiet w ciąży i karmiących matek; 6) działania niepożądane, powikłania oraz reakcje uczuleniowe; 7) interakcje lekowe.
VII
WYBRANE DZIAŁY PODRĘCZNIKA
Stany nagłe
W rozdz. 41 podano dawki toksyczne i śmiertelne każdego leku, omówiono objawy podmiotowe i przedmiotowe zatrucia oraz metody jego leczenia. Najważniejsze informacje zestawiono w tabeli.
Wskazania
Na oddzielnej karcie wewnętrznej strony okładki zestawiono leki oraz ich grupy, wskazane w terapii chorób psychicznych zgodnie z obecnym stanem wiedzy.
Leczenie skojarzone
W celu podniesienia skuteczności postępowania leczenie farmakologiczne niekiedy bywa łączone z oddziaływaniami psychoterapeutycznymi. Obydwie metody uzupełniają się: far­makoterapia usuwa dolegliwości i objawy, a psychoterapia umożliwia zrozumienie ich przyczyny. W podręczniku zwięźle i dokładnie opisano zasady leczenia skojarzonego.
Badania laboratoryjne
Omówiono badania laboratoryjne, szczególnie te, które są konieczne do prawidłowego prowadzenia leczenia. Ułatwi to zrozumienie powiązań między właściwościami farmakologicz­nymi leku a wynikami pomiarów pracownianych.
Opis najnowszych leków, będących jeszcze przedmiotem badań
Odrębny rozdział poświęcono opisowi leków, które obecnie znajdują się w różnych fazach badań. Zawarty w nim materiał z pewnością umożliwi wyrobienie sobie opinii o perspektywach psychofarmakoterapii.
Ilustrowany przewodnik lekowy
Kolorowe tablice ukazują postać oraz zakres dawkowania leków; materiał opracowano na podstawie najnowszego stanu wiedzy. Ułatwi to wybór właściwego leku i przepisanie go w odpowiedniej dawce.
Piśmiennictwo
Na końcu każdego rozdziału tego bardzo treściwego podręcznika podano, w którym miejscu szóstego wydania Comprehensive Textbook of Psychiatry (CTP) można znaleźć dodatko­we informacje o omawianych lekach. Wielką zaletą Farmakoterapii w zaburzeniach psychicz­nych jest zwięzłość i prostota, odnalezienie więc poszukiwanych informacji nie nastręcza żadnych trudności.
PODZIĘKOWANIA
Dziękujemy prof. drowi Normanowi Sussmanowi z New York Medical Center, który walnie przyczynił się do wydania tej książki i pomógł zebrać informacje o najnowszych lekach psychotropowych. Dziękujemy również Justin Hollingworth, Justin Hartung i Jennifer Peters za owocną współpracę i wydatną pomoc w przygotowaniu książki do druku. Podziękowania należą się także drowi Josephowi Belanoffowi za cenne rady.
VIII
Duże zasługi w przygotowaniu podręcznika ma prof. dr Virginia Sadock — kierowniczka szkolenia na temat seksualności człowieka w Now York University Medical Center — która omówiła wpływ leków na aktywność płciową.
Wyrazy wdzięczności kierujemy do dra Jacka Grebba, który znacznie wzbogacił treść podręcznika. Dr Grebb jest jednym z głównych współautorów siódmego wydania Synopsis of Psychiatry. Jest on znanym nauczycielem akademickim, badaczem i praktykiem lekarzem o ogromnej wiedzy na temat psychofarmakologii.
Dziękujemy też prof. drowi Robertowi Cancro — kierownikowi Wydziału Psychiatrii w New York University Medical Center — za duże zaangażowanie w wydanie podręcznika. Jesteśmy mu ogromnie wdzięczni za zachętę i nieustanne wsparcie.
1 maja 1995 r.                                                                                      Dr Harold I. Kapłan
New York University Medical Center                                                Dr Benjamin J. Sadock
New York, New York
IX
Przedmowa do wydania polskiego
Wydawnictwo Urban & Partner we Wrocławiu przekazuje polskiemu Czytelnikowi kolejne dzieło wybitnych amerykańskich psychiatrów i nauczycieli akademickich H.I. Kapłana i B.J. Sadocka pt. Farmakoterapia w zaburzeniach psychicznych. Psychofarmakologia należy do najbardziej dynamicznie rozwijających się dziedzin psychiatrii, a wiedzę na jej temat trzeba stale odnawiać i uzupełniać. Nieustannie przecież następują nowe odkrycia dotyczące funkcjonowania mózgu i życia psychicznego, z czym ściśle wiąże się ciągłe poszukiwanie coraz doskonalszych leków psychotropowych. Dzieło Kapłana i Sadocka nie tylko ogarnia aktualny stan wiedzy, ale również ukazuje perspektywy psychofarmakologii w nadchodzącym dziesięcioleciu. Podręcznik prosto i przejrzyście przedstawia najnowsze dane o lekach psychotropowych i metodach ich stosowania. Autorzy bardzo konsekwentnie unikają obarczania Czytelnika informacjami nie­przydatnymi w praktyce klinicznej. Przeciwnie — ogromny nacisk jest położony na omówienie wszelkich zagadnień dotyczących standardowych metod stosowania leku, możliwości innego leczenia zaburzeń w razie niepowodzenia metody standardowej, postępowanie w lekooporności zaburzeń oraz w zatruciu.
Uwzględniono specyfikę psychofarmakoterapii w różnych okresach życia, a także w roz­maitych chorobach somatycznych. Drobiazgowo, z uwzględnieniem danych statystycznych, zostały opisane działania niepożądane leków oraz ich leczenie. Szczegółowa znajomość wymienio­nych zagadnień nabiera coraz większego znaczenia również w Polsce, w miarę jak rozpowszechnia się praktyczne zastosowanie doktryny świadomej zgody, tak ważnej we współczesnej medycynie. Leczenie psychofarmakologiczne nawet najnowocześniejszymi środkami trwa długo, niekiedy wiele miesięcy i lat. Choćby z tego powodu uzyskanie niezbędnej współpracy chorych i ich rodzin nierzadko napotyka poważne trudności, których przezwyciężenie wymaga dużych umiejętności. Autorzy wnikliwie omawiają przyczyny odmowy leczenia oraz sposoby zapobiegania temu szkodliwemu zjawisku. Uznając, że terapia biologiczna jest leczeniem z wyboru wielu zaburzeń psychicznych, Kapłan i Sadock nie pomijają roli łączenia jej z oddziaływaniem psychicznym lekarza na chorego, poświęcając temu ważnemu zagadnieniu odrębny rozdział. Wszakże to lekarz pozostaje nadal najważniejszym i najczęściej stosowanym „lekiem" w praktyce lekarskiej.
Układ podręcznika ułatwia szybkie dotarcie do potrzebnej informacji na temat leku lub sposobu leczenia określonych zaburzeń psychicznych. W tym celu zastosowano porządek alfabetyczny, zachowując jednak również skorowidz.
Do wydania polskiego, za zgodą wydawcy amerykańskiego, dołączono informacje o dwóch nowych lekach dostępnych na rynku polskim, tj. o tianeptynie i zopiklonie. Przypisy tłumacza i przypisy redakcyjne odnoszą się do ważnych aspektów psychofarmakoterapii w naszym kraju.
Podręcznik nowoczesnej psychofarmakoterapii H.I. Kapłana i B.J. Sadocka może pomóc psychiatrom, lekarzom różnych specjalności, studentom oraz innym zainteresowanym Czytel­nikom uaktualnić i pogłębić swoją wiedzę na temat współczesnych metod farmakologicznego wpływu na życie psychiczne człowieka.
Sławomir Sidorowicz
XI
Spis treści
Przedmowa .........................     VTT
Przedmowa do wydania polskiego.................       XI
1.   Podstawy psychofarmakologii...................           1
2.   Amantadyna ........................        29
3.   Antagoniści kanału wapniowego..................        31
4.   Antagoniści receptorów beta-adrenergicznych.............        35
5.   Antagoniści receptorów dopaminergicznych..............        41
6.   Barbiturany oraz inne leki o podobnym działaniu............        65
7.   Benzodiazepiny .......................        71
8.   Bromokryptyna .......................        83
9.  Bupropion .........................      87
10.  Buspiron ..........................       89
11.  Dantrolen.........................       91
12.  Disulfiram.........................       93
13.  Fenfluramina........................       97
14.  Flumazenil.........................       99
15.  Hormony tarczycy......................     101
16.  Inhibitory monoaminooksydazy..................     103
17.  Johimbina.........................     109
18.  Karbamazepina .......................     111
19.  Klonidyna .........................     119
20.  Klozapina.........................     121
21.  Kwas walproinowy i jego pochodne (walproiniany)...........     125
22.  Leki antycholinergiczne.....................     129
23.  Leki hamujące selektywnie wychwyt serotoniny (SI-5-HT).........     &ldots;
24.  Leki Przeciwdepresyjne trójpierścieniowe i czteropierścieniowe.......     143
25.  Leki przeciwhistaminowe....................     157
26.  Leki sympatykomimetyczne...................     161
27.  Lewodopa.........................     167
28.  Metadon..........................     169
29.  Naltrekson.........................     171
30.  Sole litu..........................     175
31.  Takryna..........................     187
32.  Tianeptyna.........................     189
33.  Trazodon i nefazodon.....................     193
34.  L-tryptofan.........................     197
35.  Wenlafaksyna........................     199
36.  Wodzian chloralu.......................     201
37.  Zolpidem .........................     203
38.  Zopiklon..........................     205
39.  Polekowe zaburzenia ruchowe..................     207
40.  Łączenie psychoterapii z farmakoterapią...............     215
41.  Badania laboratoryjne a farmakoterapia...............     229
42.  Nowe leki poddawane badaniom.................     251
43.  Przedawkowanie i zatrucie lekami psychotropowymi...........     257
Skorowidz ..........................     271
XIII

Kategorie