Raport Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Praw Człowieka (HCDH) wzywa do porzucenia sankcji karnych za posiadanie narkotyków na rzecz polityk opartych na prawach człowieka i zdrowiu publicznym. Uważa się, że nadmierne stosowanie sankcji karnych jest szkodliwe.
Raport nawołuje państwa do tworzenia skutecznych strategii dotyczących narkotyków, w tym rozważenia zdepenalizowania posiadania narkotyków do użytku osobistego.
„Jeśli jest prawidłowo zaprojektowana i wdrożona, dekryminalizacja może być potężnym narzędziem do zapewnienia ochrony praw osób używających narkotyki”, mówi raport.
„Prawa, polityki i praktyki mające na celu zwalczanie narkotyków nie powinny zwiększać ludzkiego cierpienia. Problem narkotyków wciąż jest bardzo niepokojący, ale traktowanie użytkowników narkotyków jak przestępców nie jest rozwiązaniem”, powiedział Volker Türk, Wysoki Komisarz Narodów Zjednoczonych ds. Praw Człowieka.
„Państwa powinny odejść od obecnie dominującej orientacji na zakazywanie, represjonowanie i karanie, a zamiast tego przyjąć prawa, polityki i praktyki zakotwiczone w prawach człowieka i skoncentrowane na minimalizacji szkód”.
Raport Biura Praw Człowieka ONZ, zlecony przez Radę Praw Człowieka ONZ, wskazuje, że nadmierne stosowanie sankcji karnych odstrasza ludzi używających narkotyki od szukania pomocy, prowadząc do stygmatyzacji i wykluczenia społecznego.
Według najnowszych dostępnych statystyk z Raportu Światowego o Narkotykach 2023, osoby używające narkotyki są w nierównym stopniu narażone na wirusy przenoszone przez krew, blisko 660 000 osób umiera każdego roku z powodu narkotyków, a 10% wszystkich nowych zakażeń HIV na świecie w 2021 roku dotyczyło osób przyjmujących narkotyki drogą iniekcji.
Skutki tych polityk są głębokie i szerokie, jak podkreśla raport. Militaryzacja sił porządkowych w ramach „wojny z narkotykami” prowadzi do poważnych naruszeń praw człowieka, w tym egzekucji pozasądowych. Nadmierne stosowanie sankcji karnych znacząco przyczynia się do przepełnienia więzień.
Raport podkreśla, że skutki tych polityk są najdotkliwsze dla osób pochodzenia afrykańskiego, kobiet, ludów rdzennych oraz młodzieży z biednych środowisk.
„Obecne polityki antynarkotykowe mają największy wpływ na najbiedniejsze i najbardziej wrażliwe osoby”, zaznacza pan Türk.
W całym świecie wzrosło także stosowanie kary śmierci w przypadku skazań związanych z narkotykami, co jest sprzeczne z międzynarodowymi normami praw człowieka. Liczba osób straconych za przestępstwa związane z narkotykami w 2022 roku była ponad dwukrotnie większa niż w 2021 roku, stanowiąc 37% wszystkich egzekucji na świecie, jak wskazuje raport.
„Nadmierna obecnie koncentracja na przymusie i kontroli w walce z narkotykami prowadzi do wzrostu naruszeń praw człowieka, mimo coraz liczniejszych dowodów, że dziesięciolecia kryminalizacji i tzw. wojna z narkotykami ani nie chroni dobrobytu ludzi, ani nie odstrasza od przestępstw związanych z narkotykami”, powiedział pan Türk.
Raport pokazuje, że coraz więcej krajów we wszystkich regionach przyjmuje polityki i praktyki dekryminalizujące używanie narkotyków i traktuje je jako problem zdrowia publicznego i praw człowieka, stosując podejścia oparte na dowodach, uwzględniając równość płci i minimalizację ryzyka.
Komisarz Narodów Zjednoczonych ds. Praw Człowieka wezwał państwa należące do ONZ, aby skorzystały z tej pozytywnej tendencji.
Grupa przedstawicieli ONZ i ekspertów ds. praw człowieka już wcześniej, w czerwcu ubiegłego roku, wezwała do zakończenia „globalnej wojny z narkotykami”.
